Anh hùng Bế Văn Đàn là một trong những biểu tượng sáng ngời nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, người chiến sĩ người dân tộc Tày đã đi vào huyền thoại với hành động "lấy thân mình làm giá súng". Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, hình ảnh của ông không chỉ đại diện cho lòng dũng cảm cá nhân mà còn là minh chứng cho sự sáng tạo, tinh thần quyết chiến quyết thắng và tình đồng chí cao cả trong những giây phút hiểm nguy nhất của cuộc chiến.
Bế Văn Đàn sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng tại xã Quang Vinh, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng. Sớm giác ngộ lý tưởng, ông tham gia quân đội và luôn tỏ ra là một chiến sĩ kiên cường, gương mẫu. Chiến công hiển hách nhất của ông diễn ra trong chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954, cụ thể là tại trận đánh Mường Pồn vào tháng 12 năm 1953. Đây là một trận đánh vô cùng ác liệt nhằm chặn đứng ý đồ rút quân của thực dân Pháp từ Lai Châu về Điện Biên Phủ. Tại đây, đơn vị của ông đã phải đối mặt với một lực lượng quân địch đông đảo, có máy bay và pháo binh yểm trợ dữ dội.Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, đơn vị của Bế Văn Đàn bị tổn thất nặng nề, nhiều đồng chí thương vong, chỉ còn lại một ít người tiếp tục bám trụ trận địa. Giữa lúc quân Pháp điên cuồng tấn công để mở đường máu, một tình thế hiểm nghèo đã nảy sinh: khẩu súng đại liên của đồng chí Chu Văn Pù – hỏa lực chủ lực để chặn địch – không thể phát huy tác dụng vì địa hình quá dốc và công sự đã bị phá hủy hoàn toàn, không có chỗ để đặt chân giá súng. Súng không thể bắn, quân địch đang tiến sát, tính mạng của những người còn lại và mục tiêu ngăn chặn kẻ thù đứng trước nguy cơ bị đập tan.Chính trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Bế Văn Đàn đã có một quyết định phi thường. Không một giây chần chừ, ông lao đến, nhấc hai chân giá súng đại liên đặt lên đôi vai gầy của mình và hét lớn: "Bắn đi! Trả thù cho đồng chí!". Đồng đội Chu Văn Pù khi đó đã khựng lại vì thương xót và lo sợ sức giật của súng sẽ làm nát đôi vai đồng đội. Nhưng trước ánh mắt kiên định và lời thúc giục đanh thép của Bế Văn Đàn, ông Pù đã nghiến răng bóp cò. Từng loạt đạn đại liên vang lên rền trời, quét sạch đội hình quân Pháp đang hung hãn xông tới. Sức giật của khẩu súng cực lớn khiến đôi vai của Bế Văn Đàn bị chấn thương nặng, máu chảy đầm đìa, nhưng ông vẫn đứng vững như một cột đồng, làm điểm tựa vững chãi cho hỏa lực ta trút bão lửa vào đầu thù.Bế Văn Đàn đã hy sinh ngay tại trận địa khi nhiệm vụ ngăn chặn địch đã hoàn thành xuất sắc. Ông ngã xuống ở tuổi 22, khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng lý tưởng đã đạt đến độ chín muồi rực rỡ. Hành động của ông sau đó đã trở thành một phong trào thi đua rộng khắp trong toàn quân mang tên "Học tập Bế Văn Đàn", tạo nên luồng sức mạnh tinh thần cổ vũ các chiến sĩ tiến vào chiến dịch Điện Biên Phủ với quyết tâm sắt đá.Năm 1955, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh "giá súng bằng vai" đã được đưa vào thơ ca, nhạc họa, trở thành một phần tâm thức của nhiều thế hệ người Việt Nam về cái giá của độc lập và sự hy sinh cao cả của người lính Bộ đội Cụ Hồ. Ngày nay, cuộc đời và sự nghiệp của ông vẫn mãi là bài học vô giá cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần vượt khó và sự tận hiến cho Tổ quốc.
