Bếp lửa giữa ngã ba Đồng Lộc
Giữa “tọa độ chết” Đồng Lộc năm 1968, nơi bom đạn cày xới ngày đêm, những cô gái thanh niên xung phong không chỉ san lấp hố bom, giữ mạch giao thông, mà còn nhóm lên những bếp lửa nhỏ nuôi sống đồng đội. Câu chuyện về bếp lửa của Võ Thị Hường là ký ức xúc động về tình người trong thời hoa lửa.
Mùa hè năm 1968, ngã ba Đồng Lộc là một trong những điểm đánh phá ác liệt nhất miền Bắc. Hàng ngàn quả bom trút xuống nhằm cắt đứt tuyến chi viện vào Nam. Đất đá tung trời, cây cối cháy đen, con đường vừa lấp xong lại bị cày nát.
Trong Tiểu đội 552 khi ấy, Võ Thị Hường mới mười chín tuổi, quê Can Lộc, Hà Tĩnh. Công việc chính của chị là cùng đồng đội san đường, phá bom nổ chậm và dẫn xe qua trọng điểm ban đêm. Nhưng điều khiến mọi người nhớ nhất ở Hường lại là… bếp lửa.
Giữa những giờ nghỉ ngắn ngủi trong hang đá, Hường luôn cố dành dụm từng nắm gạo, ít rau rừng, đôi khi xin thêm được vài củ sắn để nấu cho cả tiểu đội một nồi cháo loãng. Bếp của chị chỉ là mấy hòn đá kê tạm, nhóm bằng cành cây ướt để ít khói, nhưng trong mắt đồng đội, đó là “bếp lửa của sự sống”.
Hường thường nói vui: “Bom có thể làm đất nổ tung, nhưng không thể để bụng con gái Đồng Lộc đói được!”
Một chiều cuối tháng Bảy, sau nhiều giờ san lấp hố bom, đơn vị nhận tin có đoàn xe quân sự sắp qua. Tiểu đội lại lao ra mặt đường. Bom bất ngờ trút xuống dồn dập. Đất đá mù trời. Khi tiếng nổ tạm ngớt, Hường phát hiện một lái xe bị thương, mắc kẹt gần vệ đường. Không chút do dự, chị bò qua hố bom, kéo người chiến sĩ vào nơi trú ẩn.
Đêm ấy, dù cánh tay bị sức ép bom làm bỏng rát, Hường vẫn lặng lẽ nấu nồi cháo từ phần gạo ít ỏi còn lại cho người thương binh. Anh lái xe nghẹn ngào khi cầm bát cháo nóng giữa khói lửa: “Tôi đi qua nhiều trọng điểm, nhưng chưa ở đâu thấy ấm như ở đây.”
Vài ngày sau, trong một trận bom dữ dội khác, nhiều đồng đội của Hường đã mãi mãi nằm lại Đồng Lộc. Riêng chị sống sót, nhưng ký ức về những bếp lửa nhỏ, những tiếng cười át tiếng bom và hình ảnh đồng đội tuổi mười tám đôi mươi thì không bao giờ phai.
Sau chiến tranh, bà Võ Thị Hường trở về quê hương, sống giản dị bên vườn nhà. Mỗi dịp kể chuyện cho con cháu, bà vẫn nhắc về ngã ba năm ấy với niềm tự hào xen lẫn xúc động: “Điều lớn lao nhất không chỉ là chúng tôi giữ đường cho xe qua, mà là giữa cái chết cận kề, con người vẫn biết giữ cho nhau hơi ấm.”
Bếp lửa nhỏ năm xưa ở Đồng Lộc vì thế không chỉ dùng để nấu ăn, mà còn là biểu tượng của lòng kiên cường, tình đồng chí và sức sống bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng hoa lửa.
