BÓ ĐŨA CHƯA KỊP TRAO

Những cô gái tuổi đôi mươi ở “tọa độ lửa”

Năm 1967, cô gái Lê Thị Hồng, khi ấy mới 19 tuổi, tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong.

Cô được biên chế về Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55.

Tiểu đội có những cô gái tuổi đời còn rất trẻ.

Họ đến từ những miền quê khác nhau nhưng cùng chung một nhiệm vụ:

Bảo đảm giao thông tại Ngã ba Đồng Lộc.

Công việc của họ là san lấp hố bom, sửa đường, làm đường tránh, bảo đảm cho những đoàn xe vận chuyển người và hàng hóa vượt qua trọng điểm.

Cuộc sống giữa bom đạn

Đồng Lộc ngày ấy không giống Đồng Lộc hôm nay.

Bom đạn liên tục trút xuống.

Đường bị cày xới.

Hố bom xuất hiện khắp nơi.

Mỗi khi bom vừa dứt, những cô gái lại nhanh chóng ra mặt đường.

Cuốc, xẻng trên vai.

Đất đá phủ đầy quần áo.

Mồ hôi hòa với bụi đường.

Nhưng giữa hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, họ vẫn giữ được tiếng cười và tình đồng đội.

Những người trẻ tuổi động viên nhau cùng làm việc, cùng vượt qua nỗi sợ hãi.

BÓ ĐŨA TỪ RỪNG TRƯỜNG SƠN

Giữa năm 1968, Lê Thị Hồng được cử cùng một số nữ thanh niên xung phong vào khu vực đường 21 Quảng Bình khai thác gỗ để phục vụ các công trình giao thông.

Công việc giữa rừng cũng vô cùng gian khổ.

Mưa rừng.

Vắt bám đầy chân.

Muỗi rừng dày đặc.

Những căn lán tạm bợ giữa đại ngàn.

Nhưng cô gái 19 tuổi vẫn luôn nhớ về đồng đội ở Đồng Lộc.

Trước khi rời khu rừng, Hồng đã vót một bó đũa từ thân cau Nàng Rưng, dự định mang về tặng mỗi người trong tiểu đội một đôi.

Một món quà rất đơn sơ.

Không phải thứ gì quý giá.

Nhưng đó là món quà của tình bạn.

Của những cô gái cùng chia nhau từng bữa cơm, từng ca nước và từng giờ phút giữa bom đạn.

TIN DỮ

Khi vừa trở về Đồng Lộc, Hồng chưa kịp gặp đồng đội.

Một người chạy tới.

Giọng nghẹn lại:

“Hồng ơi, tiểu đội mi trúng bom rồi!”

Hồng chết lặng.

Cô ôm chặt chiếc ba lô.

Bên trong vẫn còn bó đũa chưa kịp trao.

Cô lao về phía đơn vị.

Nhưng trước mắt cô không còn là lán trại quen thuộc.

Không còn những tiếng gọi nhau.

Không còn tiếng cười của những người bạn.

Chỉ còn một khoảng đất đá ngổn ngang vừa bị bom cày xới.

MƯỜI NGƯỜI BẠN KHÔNG TRỞ VỀ

Ngày 24/7/1968, 10 nữ thanh niên xung phong của Tiểu đội 4 hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc.

Các chị gồm:

1.    Võ Thị Tần – Tiểu đội trưởng, 24 tuổi

2.    Hồ Thị Cúc – Tiểu đội phó, 24 tuổi

3.    Nguyễn Thị Nhỏ – 24 tuổi

4.    Dương Thị Xuân – 21 tuổi

5.    Võ Thị Hợi – 20 tuổi

6.    Nguyễn Thị Xuân – 20 tuổi

7.    Hà Thị Xanh – 19 tuổi

8.    Trần Thị Hường – 19 tuổi

9.    Trần Thị Rạng – 18 tuổi

10. Võ Thị Hà – 17 tuổi.

Mười cô gái đều còn rất trẻ.

Có người mới 17 tuổi.

Có người 18, 19 tuổi.

Người lớn nhất cũng chỉ 24 tuổi.

BÓ ĐŨA TRỞ THÀNH KỶ NIỆM ĐAU ĐỚN

Bó đũa trong ba lô của Hồng vốn là món quà.

Nhưng sau ngày 24/7, nó trở thành một ký ức không thể nào quên.

Hồng đã trở về.

Nhưng những người bạn nhận quà thì không còn nữa.

Có lẽ không có món quà nào buồn hơn một món quà không bao giờ có người nhận.

Và cũng từ đó, bó đũa trở thành biểu tượng cho một điều rất giản dị:

Trong chiến tranh, người trẻ vẫn biết yêu thương, nhớ nhung và dành cho nhau những điều nhỏ bé nhất.

NGƯỜI Ở LẠI TIẾP TỤC BÁM ĐƯỜNG

Sau khi 10 đồng đội hy sinh, Tiểu đội 4 được bổ sung lực lượng.

Những người còn sống không rời Đồng Lộc.

Họ tiếp tục công việc.

Tiếp tục san lấp hố bom.

Tiếp tục sửa đường.

Tiếp tục bảo đảm giao thông.

Bởi phía trước vẫn còn những đoàn xe cần đi qua.

Theo hồi ức của các cựu thanh niên xung phong, dù mất mát rất lớn, họ vẫn xác định phải tiếp tục bám đường để những chuyến xe chở hàng, chở vũ khí kịp chi viện cho chiến trường miền Nam.

“SỐNG CHẾT NGÀY ĐÓ KHÔNG HỀ NGHĨ TỚI”

Nhiều năm sau, những người sống sót trở lại Đồng Lộc.

Nhìn con đường hôm nay, họ nhớ về những ngày bom đạn.

Bà Lê Thị Hồng vẫn nhớ rõ những người bạn tuổi đôi mươi.

Nhớ tiếng nói.

Nhớ tiếng cười.

Nhớ những ngày cùng nhau làm việc.

Và nhớ nhất là bó đũa chưa kịp trao.

Năm tháng đã qua, nhưng ký ức ấy không biến mất.