Bữa cơm có ba cái bát úp

Tết năm 1968, tôi vẫn dọn cơm như mọi năm, ở căn nhà nhỏ giữa Huế, chỉ khác là trên mâm có ba cái bát được úp xuống. Người ta đến chơi thấy vậy thì hỏi, tôi chỉ cười, nói khi nào con tôi về thì tôi sẽ lật bát lên. Ba đứa con trai tôi đã đi từ trước, mỗi đứa một nơi, và tôi không biết chúng có gặp nhau không trong những ngày Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra ác liệt ngay trong lòng thành phố. Những ngày ấy, tiếng súng không dứt, nhà cửa rung lên theo từng đợt pháo, nhưng tôi vẫn nấu cơm đều đặn. Một buổi trưa, có một cậu lính ghé vào xin nước, gương mặt gầy và đôi mắt rất giống con trai tôi. Tôi không hỏi cậu từ đâu đến, chỉ múc cho cậu cả nồi cơm nguội còn lại. Cậu ăn rất nhanh, rồi đứng dậy chào: “Má giữ gìn sức khỏe.” Khi cậu đi rồi, tôi ngồi nhìn mâm cơm rất lâu, rồi đưa tay lật một cái bát lên. Tôi không biết cậu có phải con mình không, nhưng lúc ấy, tôi thấy như có một đứa đã trở về. Hai cái bát còn lại, tôi vẫn để úp, không phải để chờ, mà để nhớ rằng có những người đi mà không kịp báo tin.