Bức tranh những ngày đầu kháng chiến

Vang vọng Lời kêu gọi... của Bác Hồ

Cho đến hôm nay, tiểu sử của nhà thơ Hồng Nguyên vẫn chưa có sự thống nhất. Lý do cũng dễ hiểu, chủ yếu do chiến tranh làm thất lạc giấy tờ, hay di chuyển đơn vị... Theo Từ điển văn học (Nhà xuất bản Khoa học xã hội, năm 1983), ông tên thật là Nguyễn Văn Vượng, sinh năm 1924, mất năm 1954 (có tài liệu ghi là năm 1951) vì trọng bệnh khi đang làm Trưởng ty Văn hóa (hoặc Ty Thông tin tuyên truyền) tỉnh Thanh Hóa. Ông quê ở huyện Đông Sơn (Thanh Hóa). Nhà nghèo, chưa học hết trung học, Hồng Nguyên phải đi làm gia sư kiếm sống. Sớm giác ngộ cách mạng, sau năm 1945, ông gia nhập Quân đội và làm công tác văn nghệ, làm Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn hóa cứu quốc Liên khu 4 (năm 1946). Bài thơ “Nhớ” được ông sáng tác năm 1948, đoạt giải nhất cuộc thi do Chi hội Văn nghệ Liên khu 4 tổ chức. Bài thơ được giới nghiên cứu xếp vào một trong những bài thơ hay nhất của thơ ca Việt Nam giai đoạn 1945-1975.

Trong khuôn khổ bài viết này, xin tìm hiểu “Nhớ” như là một bức tranh trung thực về những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp vô cùng vẻ vang của quân và dân ta. Qua các chi tiết, có thể hình dung cụ thể các sự kiện, dấu mốc tiêu biểu của những tháng năm vĩ đại.