Bùi Hữu Nghĩa
Bùi Hữu Nghĩa là một nhân vật nổi tiếng của Nam Bộ xưa, thường được gọi là Thủ khoa Nghĩa. Ông sinh năm 1807 tại làng Long Tuyền, nay thuộc quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, hiếu học và sau này đỗ thủ khoa kỳ thi Hương năm 1835. Bùi Hữu Nghĩa vừa là một vị quan triều Nguyễn, vừa là nhà thơ, nhà soạn tuồng với nhiều tác phẩm để đời, trong đó có vở Kim thạch kỳ duyên. Ông sống giản dị, yêu nước và để lại nhiều bài thơ giàu đạo lý, chính khí. Năm 1872, ông qua
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, vùng đất Cần Thơ không chỉ nổi tiếng bởi sự trù phú mà còn bởi truyền thống yêu nước kiên cường. Nhắc đến những anh hùng tiêu biểu của quê hương Tây Đô, không thể không kể đến Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa - người trí thức yêu nước đã dùng tài năng và khí tiết của mình để phụng sự dân tộc trong buổi đầu chống thực dân Pháp.
Bùi Hữu Nghĩa sinh năm 1807 tại vùng đất Cần Thơ. Ông nổi tiếng thông minh, học giỏi và đỗ Thủ khoa trong kỳ thi Hương, vì thế người đời thường gọi ông bằng cái tên đầy kính trọng: Thủ khoa Nghĩa. Tuy nhiên, điều khiến hậu thế ngưỡng mộ không chỉ là học vấn uyên thâm mà còn là lòng yêu nước sâu sắc và khí phách cương trực của ông.
Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, đất nước rơi vào cảnh lầm than, nhiều sĩ phu chọn con đường cộng tác để giữ an thân. Nhưng Bùi Hữu Nghĩa đã lựa chọn con đường khác: đứng về phía nhân dân. Ông tích cực tham gia phong trào chống Pháp, ủng hộ các cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân Nam Bộ. Dù bị thực dân bắt giam, đày ải, ông vẫn giữ trọn khí tiết của một người trí thức yêu nước, không khuất phục
trước cường quyền.
Không chỉ đấu tranh bằng hành động, Bùi Hữu Nghĩa còn dùng văn chương làm vũ khí. Những tác phẩm của ông thấm đượm tinh thần dân tộc, thể hiện nỗi đau mất nước và ý chí bảo vệ non sông. Văn chương của ông không hoa mỹ cầu kỳ, mà đậm chất Nam Bộ, mộc mạc nhưng đầy khíphách. Qua đó, ông khơi dậy tỉnh thần yêu nước trong lòng người dân, tiếp thêm sức mạnh cho phong trào kháng chiến.
Câu chuyện về Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa là minh chứng cho một chân lý: yêu nước không chỉ là cầm gươm ra trận, mà còn là giữ gìn khí tiết, bảo vệ lẽ phải và truyền ngọn lửa tinh thần cho thế hệ sau. Trong thời "hoa lửa", ông đã sống trọn nghĩa với dân, với nước, để lại tấm gương sáng về lòng trung nghĩa và nhân cách cao đẹp.
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, thế hệ trẻ Cần Thơ nói riêng và cả nước nói chung càng phải trân trọng những hy sinh của cha ông. Noi gương Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, thanh niên cần ra sức học tập, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng và trách nhiệm. Ngọn lửa yêu nước năm xưa có thể không còn khói lửa chiến tranh, nhưng vẫn cần được tiếp nối bằng tri thức, bản lĩnh và khát vọng cống hiến.
Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng khí phách của những người như Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa vẫn còn mãi trong lòng quê hương Tây Đô. Đó chính là ngọn lửa thiêng liêng soi sáng con đường của thế hệ hôm nay và mai sau.
