Bùi Thị Duyên

“Tôi sinh ra trong một thời đại mà đất nước liên tục đổi thay. Khi cuộc chiến lan rộng, mỗi quyết định của người cầm quyền không chỉ là chuyện chính trị, mà là số phận của hàng triệu con người.

Những năm đầu 1960, tình hình ở Sài Gòn căng thẳng. Nội bộ chia rẽ, lòng dân bất an, chiến sự ngày càng leo thang. Trong môi trường đó, tôi chứng kiến nhiều thay đổi lớn, cả từ bên trong lẫn áp lực từ bên ngoài. Tôi hiểu rằng nếu một bộ máy lãnh đạo không tạo được sự đoàn kết, thì khó có thể đứng vững trước một cuộc chiến kéo dài.

Khi biến cố 1963 xảy ra, chính trường đảo lộn. Những người trong quân đội như chúng tôi bị cuốn vào vòng xoáy quyền lực. Có người tin rằng thay đổi là con đường duy nhất, có người lại cho rằng đó là sai lầm dẫn đến hỗn loạn. Tôi đã trải qua cả hy vọng lẫn thất vọng, vì sau mỗi biến động, hòa bình vẫn chưa đến gần.

Những năm sau đó, chiến tranh không chỉ diễn ra ở chiến trường mà còn nằm trong từng nếp sống thường ngày. Người dân Miền Nam sống giữa hai nỗi lo: bom đạn và bất ổn chính trị. Mỗi ngày trôi qua, sự mệt mỏi của xã hội càng lớn. Tôi luôn tự hỏi: liệu có con đường nào để giảm bớt máu đổ mà vẫn giữ được danh dự?

Tôi đã chọn kêu gọi ngừng bắn và chuyển giao để chiến sự kết thúc nhanh nhất có thể. Nhiều người sau này đánh giá khác nhau về quyết định đó. Nhưng với tôi, đó là lựa chọn ít đau thương nhất trong một tình thế gần như không còn lựa chọn.

Chiến tranh kết thúc, nhưng những mất mát thì ở lại rất lâu. Tôi tin rằng bài học lớn nhất của thời kỳ ấy là: khi một đất nước bị chia cắt bởi hận thù và ý thức hệ, người chịu đau khổ nhiều nhất luôn là nhân dân.”