Canh bạc nghẹt thở tại Chợ Đệm đêm 24/8/1945

Đêm 24/8/1945, tại Chợ Đệm, một cuộc họp khẩn cấp diễn ra trong không khí đặc quánh sự căng thẳng. Trần Văn Giàu, khi đó là Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, đứng trước một tình thế ngàn cân treo sợi tóc: Có nên phát lệnh khởi nghĩa cướp chính quyền tại Sài Gòn vào sáng mai hay không? Lúc đó, tin tức từ Trung ương chưa vào kịp, nội bộ thì tranh cãi nảy lửa. Một số người lo sợ sự hiện diện của quân Nhật đang còn đầy rẫy sẽ dẫn đến một cuộc thảm sát. Trần Văn Giàu bước ra sân, nhìn về phía ánh sáng le lói của kinh thành Sài Gòn, tay run run châm điếu thuốc. Ông hiểu rằng nếu chần chừ, cơ hội sẽ mất, nhưng nếu vội vàng, xương máu của hàng vạn đồng bào sẽ đổ xuống.
Cuối cùng, ông quay vào, đập tay xuống bàn và tuyên bố một câu đanh thép: "Sáng mai xuất quân! Nếu thua, tôi xin chịu trách nhiệm bằng cái đầu của mình." Sáng hôm sau, cả Sài Gòn rực lửa cờ hoa, hàng triệu người đổ xuống đường trong một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ mà không một tiếng súng nào vang lên. Cuộc khởi nghĩa thành công mỹ mãn không phải nhờ vũ khí, mà nhờ vào "canh bạc" cân não và bản lĩnh thép của gã trí thức phong trần ấy trong đêm Chợ Đệm.