Cao Thắng

Trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX, Phan Đình Phùng là cái tên thường được nhắc đến nhiều nhất. Nhưng bên cạnh ông còn có một người trẻ tuổi đóng vai trò vô cùng quan trọng: Cao Thắng.

Nếu Phan Đình Phùng là người lãnh đạo về mặt chính trị và tinh thần, thì Cao Thắng nổi bật ở khả năng tổ chức quân đội, xây dựng căn cứ và phát triển vũ khí.

Cao Thắng sinh năm 1864 tại làng Tuần Lễ, nay thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.

Ông sinh ra trong một gia đình nông dân. Khi thực dân Pháp mở rộng quyền kiểm soát tại Hà Tĩnh, Cao Thắng sớm tham gia các hoạt động chống Pháp ở địa phương.

Ban đầu, ông tham gia lực lượng của Phan Đình Phùng và nhanh chóng thể hiện khả năng tổ chức cùng tài năng quân sự.

Điều đặc biệt là Cao Thắng còn rất trẻ.

Trong khi nhiều thủ lĩnh phong trào Cần Vương là những sĩ phu lớn tuổi, Cao Thắng thuộc thế hệ trẻ hơn. Ông có khả năng tập hợp thanh niên, tổ chức lực lượng và xây dựng căn cứ.

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Cao Thắng là cải tiến vũ khí cho nghĩa quân.

Vào cuối thế kỷ XIX, quân Pháp có ưu thế rất lớn về vũ khí. Nghĩa quân Việt Nam phần lớn sử dụng súng cũ, giáo mác và những vũ khí tự chế.

Nếu muốn đối đầu lâu dài với quân Pháp, nghĩa quân cần có vũ khí tốt hơn.

Cao Thắng đã tìm cách cho thợ rèn và những người có tay nghề trong vùng mô phỏng và chế tạo súng theo mẫu súng của quân Pháp.

Đây là công việc cực kỳ khó khăn trong điều kiện kỹ thuật của Việt Nam lúc bấy giờ.

Nghĩa quân không có nhà máy hiện đại, không có máy móc chính xác và cũng không có nguồn nguyên liệu thuận lợi.

Thế nhưng, bằng cách tận dụng những gì có sẵn, họ từng bước chế tạo được súng để trang bị cho lực lượng.

Việc này giúp nghĩa quân Hương Khê có khả năng chiến đấu tốt hơn và giảm sự phụ thuộc vào việc thu được vũ khí từ quân Pháp.

Cao Thắng cũng rất chú trọng đến việc xây dựng lực lượng có tổ chức.

Ông chia nghĩa quân thành các đội, xây dựng căn cứ và tổ chức huấn luyện. Những căn cứ được bố trí tại khu vực rừng núi hiểm trở của Hà Tĩnh và Nghệ An.

Địa hình này giúp nghĩa quân dễ dàng ẩn náu và tổ chức những cuộc tập kích bất ngờ.

Dưới sự chỉ huy của Cao Thắng, lực lượng Hương Khê ngày càng phát triển.

Nghĩa quân không chỉ hoạt động ở Hà Tĩnh mà còn mở rộng phạm vi sang các khu vực lân cận.

Cao Thắng từng đề xuất đưa quân tiến ra Bắc để phối hợp với các lực lượng Cần Vương khác. Tuy nhiên, kế hoạch này chưa thể thực hiện trọn vẹn.

Năm 1893, Cao Thắng quyết định dẫn quân tiến về phía Nghệ An để chuẩn bị cho những hoạt động quân sự lớn hơn.

Trong một trận chiến, ông bị quân Pháp bắn trọng thương.

Cao Thắng hy sinh vào năm 1893, khi mới khoảng 29 tuổi.

Cái chết của ông là một tổn thất rất lớn đối với nghĩa quân Hương Khê.

Phan Đình Phùng mất đi một người cộng sự trẻ tuổi nhưng có vai trò quan trọng trong việc tổ chức quân đội.

Sau khi Cao Thắng hy sinh, Phan Đình Phùng vẫn tiếp tục lãnh đạo cuộc khởi nghĩa. Tuy nhiên, sự mất mát này khiến nghĩa quân gặp thêm nhiều khó khăn.

Điều khiến Cao Thắng trở thành một nhân vật đặc biệt là ông không chỉ là một chiến binh.

Ông còn có tư duy rất thực tế.

Ông hiểu rằng lòng dũng cảm là chưa đủ để đánh thắng một đội quân có vũ khí hiện đại. Vì vậy, ông tìm cách học kỹ thuật của đối phương và tự phát triển vũ khí cho lực lượng của mình.

Trong hoàn cảnh cuối thế kỷ XIX, đó là một nỗ lực đáng chú ý.

Khởi nghĩa Hương Khê cuối cùng thất bại, nhưng Cao Thắng vẫn được lịch sử ghi nhớ như một trong những thủ lĩnh trẻ tài năng nhất của phong trào Cần Vương.

Ông hy sinh khi chưa đến 30 tuổi.

Nếu sống lâu hơn, có thể ông còn có nhiều đóng góp khác cho phong trào yêu nước. Nhưng lịch sử đã không cho ông cơ hội ấy.