CÂU CHUYỆN 4

Tôi là một người lính từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước và chống quân Trung Quốc xâm lược ở dọc tuyến biên giới phía Bắc. Trong quá trình tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu, tôi đã được tăng cường hoặc bổ sung qua hàng chục đơn vị khác nhau. Từ đơn vị bộ binh, đặc công, trinh sát đến các đơn vị xe tăng, pháo cao xạ 14 li 5 và 37 li... Cũng có thời điểm tôi ở đơn vị mở đường, gùi gạo, gùi đạn tiếp tế cho các đơn vị chủ lực đang chiến đấu với quân Mĩ - ngụy ở vùng trọng điểm. Mỗi đơn vị đọng lại trong tôi một vài kí ức nho nhỏ. Mỗi đơn vị mang một sắc thái đặc thù riêng, chẳng đơn vị nào giống đơn vị nào. Và chính được kinh qua nhiều đơn vị như vậy đã mang đến cho tôi nhiều kinh nghiệm sống, nhiều kỉ niệm đẹp về anh em đồng đội cùng chung sống và chiến đấu, phục vụ chiến đấu ngoài mặt trận. Tôi cùng vui với những chiến công, những thành tích mà đơn vị đạt được, cùng buồn vì những mất mát, hi sinh của đơn vị, của anh em đồng đội qua mỗi kì chiến dịch. Đặc biệt là tôi được trực tiếp chứng kiến, trực tiếp nghe những câu chuyện rất đời thường anh em đồng đội kể lại. Có những câu chuyện rất vui, rất tếu, có bi, có hùng. Mới nghe tưởng như tếu như bịa nhưng đó lại là những câu chuyện rất thật. Tất cả đều là những gợi ý, tư liệu quý giá cho việc viết lách của tôi sau này.

Có lẽ trong các tác phẩm văn học, đặc biệt là tiểu thuyết, không thể thiếu được những nhân vật chủ đạo xuyên suốt, được hình thành từ nguyên mẫu ngoài đời thực. Nói như vậy không có nghĩa là tất cả các nhân vật đều có một nguyên mẫu xuyên suốt mà có thể có nhiều nguyên mẫu cho một nhân vật cụ thể nào đó. Đối với những nhà văn chuyên nghiệp, có tài, họ có thể dựa vào nguyên mẫu có thật ngoài đời để sáng tạo ra nhân vật cốt lõi của tác phẩm, nhưng cũng có thể họ dùng trí tưởng tượng, hư cấu một cách logic để tạo ra những nhân vật sống động theo ý muốn của họ. Là một người lính trở về với đời thường sau những năm tháng phục vụ trong quân đội, tôi vốn không quen với việc viết lách. Tôi cầm bút tập tọe viết với mục đích rèn luyện cho trí não chậm lại sự lão hóa và già nua theo tuổi tác. Và cũng là mong muốn ghi chép lại những mẩu chuyện có thật của anh em đồng đội đã cùng tôi tham gia công tác và chiến đấu tại chiến trường Trị Thiên - Huế và Quảng Nam - Đà Nẵng giai đoạn 1968 - 1972. Nếu hỏi trong Chuyện tình lính trận của tôi có hư cấu không, xin trả lời là có, nhưng không nhiều. Những câu chuyện trong tiểu thuyết này là những câu chuyện có thật của anh em đồng đội được họ kể ra gần như nguyên vẹn mà tôi đã được nghe, được chứng kiến và cả chiêm nghiệm theo năm tháng cuộc đời. Bởi vậy một số nhân vật trong tiểu thuyết Chuyện tình lính trận đều bắt nguồn từ những nguyên mẫu có thật ngoài đời; những nguyên mẫu đó đã được cắt ghép để tạo thành những nhân vật xuyên suốt từ đầu đến cuối cuốn sách.