Câu chuyện đặc biệt về Anh hùng Hồ Giáo

Quảng Ngãi: Hai lần được phong Anh hùng Lao động, hai lần từ chối làm lãnh đạo để cả đời gắn bó với đàn trâu, đàn bò – Câu chuyện đặc biệt về Anh hùng Hồ Giáo

Nhắc đến Anh hùng Lao động Hồ Giáo, nhiều người sẽ nhớ ngay đến hình ảnh người nông dân hiền hậu cả đời gắn bó với đàn bò, đàn trâu. Ít ai biết rằng, trong suốt hơn nửa thế kỷ cống hiến, ông hai lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và cũng hai lần từ chối giữ chức vụ lãnh đạo, chỉ để tiếp tục công việc mà ông yêu nhất: chăm sóc gia súc.

Ông Hồ Giáo sinh năm 1930 tại xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi trong một gia đình nông dân nghèo. Là anh cả của năm anh em, từ năm 12 tuổi ông đã phải đi ở đợ, chăn trâu thuê để phụ giúp gia đình. Tuổi thơ của ông gắn liền với những ngày đói khổ, thiếu ăn và những trận đòn roi.

Năm 1947, khi mới 17 tuổi, ông rời quê tham gia Vệ quốc đoàn. Sau nhiều năm chiến đấu tại Quân khu 5 và mặt trận Tây Nguyên, năm 1954 ông tập kết ra Bắc, tiếp tục phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam tại Sư đoàn 350 làm nhiệm vụ bảo vệ Thủ đô Hà Nội.

Đến năm 1960, ông chuyển ngành và được điều về Nông trường Ba Vì. Tại đây, cuộc đời ông bước sang một trang mới khi gắn bó với nghề chăn nuôi bò sữa. Từ việc chăm sóc, vắt sữa đến đỡ đẻ cho bò, công việc nào ông cũng làm bằng tất cả sự tận tâm.

Ông từng chia sẻ rằng việc khó nhất chính là đỡ đẻ và chăm sóc bê con.

> "Muốn làm được phải thật sự yêu thương con vật, phải coi con bò như chính con người."

Chính sự tận tụy ấy đã giúp ông trở thành biểu tượng của ngành chăn nuôi Việt Nam. Năm 1966, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ nhất – một phần thưởng đặc biệt dành cho người công nhân chăn nuôi.

Tên tuổi Hồ Giáo còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nổi tiếng như truyện "Cỏ non" của nhà văn Hồ Phương, bài thơ "Gặp anh Hồ Giáo" của nhà thơ Tố Hữu và ca khúc "Bài ca Anh hùng Hồ Giáo".

Sau ngày đất nước thống nhất, Thủ tướng Phạm Văn Đồng trực tiếp giao cho ông nhiệm vụ tiếp nhận đàn trâu Murrah do Chính phủ Ấn Độ trao tặng Việt Nam để phát triển giống trâu sữa. Từ Ba Vì, ông vào Sông Bé (nay thuộc Bình Dương) xây dựng trung tâm nuôi trâu giống.

Đến năm 1986, nhờ những đóng góp xuất sắc cho ngành chăn nuôi, ông tiếp tục được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai. Đây là trường hợp đặc biệt hiếm có trong lịch sử ngành nông nghiệp Việt Nam.

Điều khiến nhiều người kính trọng hơn cả là trong suốt quá trình công tác, ông hai lần được đề nghị giữ chức Phó Giám đốc nông trường nhưng đều từ chối.

Ông từng nói:

> "Tôi chỉ biết nuôi trâu, nuôi bò. Làm quản lý phải để người có trình độ hơn mình."

Ngay cả trước khi vào Sông Bé nhận nhiệm vụ mới, ông cũng nói với Thủ tướng Phạm Văn Đồng rằng:

> "Nếu giao tôi trực tiếp chăn nuôi thì tôi làm, còn làm lãnh đạo thì xin phép không nhận."

Sau khi nghỉ hưu năm 1991, ông trở về quê Quảng Ngãi. Tưởng rằng sẽ được nghỉ ngơi, nhưng một lần nữa Thủ tướng Phạm Văn Đồng lại giao cho ông xây dựng Trại trâu sữa Murrah tại Hành Thuận để nhân giống phục vụ người dân địa phương.

Ông lại tiếp tục công việc quen thuộc của mình.

Những ai từng làm việc cùng đều kể rằng ông yêu đàn trâu, đàn bò như chính người thân trong gia đình. Có những đêm mùa đông, khi một con trâu sắp sinh bị bệnh, ông mang chăn ra ngủ ngay bên chuồng, thức trắng đêm để sưởi ấm và chăm sóc nó.

Ông thường nói:

> "Trâu bò cũng biết vui, biết buồn như con người."

Không chỉ nổi tiếng với sự tận tụy trong công việc, chuyện tình của ông cũng khiến nhiều người xúc động.

Mãi đến năm 52 tuổi, ông mới lập gia đình. Trước đó, vì chiến tranh và công việc, ông từng bỏ lỡ mối tình đầu với người con gái quê nhà đã chờ ông suốt hơn hai mươi năm.

Sau này, chính Thủ tướng Phạm Văn Đồng nhiều lần động viên ông lập gia đình.

Khi gặp người phụ nữ sau này trở thành vợ mình, ông chỉ nói một câu rất chân chất:

> "Tôi muốn cưới em làm vợ, em có đồng ý không?"

Thế là họ nên duyên.

Năm 2010, ở tuổi 80, ông chính thức bàn giao toàn bộ công việc tại trại trâu cho người cháu họ để nghỉ ngơi sau hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề.

Ngày 14/10/2015, Anh hùng Lao động Hồ Giáo qua đời, khép lại cuộc đời 85 năm giản dị nhưng vô cùng đặc biệt.

Ông là người duy nhất của ngành chăn nuôi Việt Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động hai lần. Đồng thời từng là đại biểu Quốc hội các khóa IV, V và VI.

Cuộc đời của Hồ Giáo không gắn với những chức vụ cao hay những bài diễn văn lớn. Ông chọn đứng giữa đồng cỏ, lặng lẽ chăm sóc từng con bê, con nghé, để lại cho hậu thế một bài học giản dị nhưng sâu sắc:

Có những con người làm nên lịch sử không phải bằng quyền lực, mà bằng sự tận tụy với công việc bình dị nhất suốt cả cuộc đời