Câu chuyện: “Dòng sông không còn chia cắt”

Tháng 4 năm 1975.
Buổi chiều trên vùng đất Quảng Trị phủ một màu nắng nhạt. Gió từ biển Đông thổi qua cánh đồng cát khô, mang theo mùi mặn của biển và mùi đất vừa được cày xới sau nhiều năm chiến tranh. Dòng sông Bến Hải vẫn lặng lẽ chảy như hàng chục năm qua, nhưng với những người sống nơi đây, con sông ấy từng là vết cắt đau đớn của lịch sử.

Ngay giữa dòng sông là Cầu Hiền Lương, cây cầu nhỏ bằng thép đã chứng kiến quá nhiều chia ly kể từ sau Hiệp định Genève 1954. Một nửa cầu từng sơn màu xanh, nửa còn lại sơn màu vàng. Hai màu sơn ấy không chỉ khác nhau về màu sắc, mà còn tượng trưng cho hai nửa đất nước bị chia cắt suốt hơn hai mươi năm.

Ở một ngôi nhà nhỏ bên bờ bắc con sông, cậu bé tên Nam đang ngồi trước hiên. Nam mới mười hai tuổi, sinh ra khi chiến tranh đã kéo dài. Trong ký ức của cậu, tiếng máy bay và tiếng pháo xa xa đôi khi vẫn vọng về từ những ngày trước.

Hôm ấy, cha Nam – ông Tư – từ ngoài đồng trở về. Ông từng là một người dân bình thường nhưng chiến tranh đã biến ông thành người lính du kích bảo vệ làng. Mái tóc ông đã lấm tấm bạc dù tuổi chưa đến năm mươi.

Ông đặt chiếc nón lá xuống bàn, nhìn về phía con sông rồi nói chậm rãi:

“Có lẽ… sắp đến ngày đất nước mình thật sự yên rồi con ạ.”

Nam ngẩng đầu lên. Từ nhỏ cậu đã nghe người lớn nói về hòa bình, nhưng đối với cậu, đó là một khái niệm vừa xa xôi vừa mơ hồ.

“Yên… là không còn tiếng súng nữa hả cha?”

Ông Tư khẽ gật đầu.

“Ừ. Là khi người ta có thể đi qua cây cầu kia mà không cần sợ hãi.”

Nam nhìn về phía Cầu Hiền Lương. Cây cầu cách nhà cậu không xa, nhưng suốt đời cậu chưa bao giờ được đặt chân lên đó. Người lớn trong làng luôn nói: “Đó là ranh giới. Không được lại gần.”

Chiều hôm ấy, Nam lặng lẽ đi ra bờ sông. Nước sông Bến Hải mùa này xanh nhạt, chảy chậm như đang suy nghĩ điều gì. Bên kia bờ, những mái nhà nhỏ hiện lên mờ mờ trong ánh hoàng hôn.

Nam chợt tự hỏi: bên kia con sông có những đứa trẻ giống mình không? Chúng có thả diều, có chạy trên bãi cát và có nghe những câu chuyện về chiến tranh giống cậu không?

Một cơn gió mạnh thổi qua làm mặt sông lăn tăn sóng nhỏ.

Nam nhặt một hòn đá rồi ném xuống nước. Viên đá rơi “tõm” một tiếng, những vòng sóng lan ra rồi mất hút.

Cậu không biết rằng chỉ vài ngày sau, lịch sử sẽ thay đổi.

Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, tin tức lan nhanh khắp các làng ven sông. Người dân tụ tập trước nhà văn hóa, trước sân đình, ai cũng nói với giọng vừa ngạc nhiên vừa xúc động.

Chiến tranh đã kết thúc sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975.

Buổi chiều hôm đó, lần đầu tiên sau nhiều năm, người dân hai bên bờ bắt đầu bước lên Cầu Hiền Lương mà không còn tiếng loa cảnh báo hay hàng rào ngăn cách.

Nam chạy theo cha ra bờ sông. Trên cây cầu, từng nhóm người chậm rãi bước về phía nhau. Có người dừng lại giữa cầu rồi ôm chầm lấy nhau như những người thân lâu ngày thất lạc.

Một bà cụ tóc bạc ôm chặt lấy người em trai mà bà đã không gặp suốt hơn hai mươi năm. Hai người đứng giữa cầu khóc như những đứa trẻ.

Nam chưa từng thấy cảnh tượng nào như vậy.

Cậu hỏi cha:

“Cha ơi… sao họ khóc?”

Ông Tư nhìn con trai, ánh mắt ông vừa buồn vừa ấm áp.

“Vì họ gặp lại nhau… sau quá lâu.”

Nam im lặng. Trong khoảnh khắc ấy, cậu bỗng hiểu rằng con sông trước mặt không chỉ là một dòng nước bình thường. Nó từng là ranh giới khiến bao gia đình phải xa cách.

Mặt trời dần lặn xuống phía biển, nhuộm đỏ cả dòng sông Bến Hải. Ánh sáng cuối ngày phản chiếu trên mặt nước lấp lánh như những hạt vàng nhỏ.

Nam nhìn cây cầu thật lâu.

Cậu tưởng tượng một ngày nào đó mình sẽ đi qua cây cầu ấy, không phải như một ranh giới, mà như một con đường nối liền những miền đất cùng chung một đất nước.

Ông Tư đặt tay lên vai con trai.

“Con nhớ nhé, hòa bình không phải tự nhiên mà có. Nó được đổi bằng rất nhiều hy sinh.”

Nam gật đầu. Cậu không hiểu hết những gì cha nói, nhưng cậu biết một điều: từ hôm nay, con sông kia sẽ không còn là vết cắt của đất nước nữa.

Nó sẽ chỉ là một dòng sông.

Dòng sông của hòa bình.

Xa xa, lá cờ đỏ sao vàng bay lên trên Cầu Hiền Lương, rung nhẹ trong gió chiều.

Và lần đầu tiên sau nhiều năm, vùng đất Quảng Trị chìm vào một buổi tối thật sự yên bình.