Câu chuyện Làng Bắc Biên
Câu chuyện Làng Bắc Biên và những chiến sĩ liên lạc năm xưa
Làng Bắc Biên, nơi từng nuôi dưỡng những chiến sĩ đội liên lạc kiên cường của Hà Nội kháng chiến, xưa kia có tên là làng An Xá. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, ngôi làng ấy đã nhiều lần đổi tên, đổi chỗ, nhưng tinh thần yêu nước thì chưa bao giờ đổi thay.
Từ thuở vua Lý Thái Tổ mở mang kinh thành Thăng Long, người dân An Xá đã theo dòng sông Hồng ra bãi bồi lập làng. Rồi đến đời vua Lý Thần Tông, giữa mùa nước lớn, làng được đổi tên thành Cơ Xá. Đến đầu thế kỷ XX, Cơ Xá mang tên Phúc Xá, trở thành một vùng ven đô Hà Nội, nơi sông nước giao hòa với nhịp sống lao động cần cù của người dân bãi.
Khi đất nước bước vào những năm tháng chuẩn bị kháng chiến, Phúc Xá – gồm Bắc Biên, Trung Hà, Tây Biên – đã sớm tổ chức lực lượng tự vệ để bảo vệ quê hương. Đêm 19 tháng 12 năm 1946, cùng với quân dân Hà Nội, tự vệ Phúc Xá vùng lên cầm súng, mở đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Sau hơn một tháng chiến đấu ác liệt, tình hình chiến sự ngày càng căng thẳng. Địch chiếm giữ nhiều vị trí then chốt, vòng vây quanh khu vực nội thành ngày càng siết chặt. Trước yêu cầu cấp bách của chiến trường, Đội liên lạc Phúc Xá được thành lập với 16 chiến sĩ tinh nhuệ, do Nguyễn Ngọc Nại làm đội trưởng. Các anh rời làng Bắc Biên, đóng quân tại chùa Tàm Xá, ngày đêm làm nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế cho Trung đoàn Thủ đô đang chiến đấu giữa lòng Hà Nội.
Băng qua những vọng gác, vượt sông trong đêm tối, đội liên lạc Phúc Xá trở thành mạch máu nối liền hậu phương với tiền tuyến. Suốt hai tháng liền, các anh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần giữ vững tinh thần và sức chiến đấu cho Trung đoàn Thủ đô.
Tháng 2 năm 1947, trước thế bao vây ngặt nghèo của địch, Trung đoàn Thủ đô buộc phải rút khỏi nội thành để bảo toàn lực lượng. Nhưng rút theo đường nào khi các ngả đều bị kẻ thù kiểm soát? Đúng vào lúc ấy, Đội liên lạc Phúc Xá đã mang đến lời giải. Con đường mà các anh vẫn âm thầm đi qua trong những đêm tối – con đường sống giữa vòng vây kẻ thù.
Đêm 17 tháng 2 năm 1947, dưới sự dẫn đường của đội liên lạc, Trung đoàn Thủ đô bí mật rời đình Phất Lộc, băng qua gầm cầu Long Biên, men theo chân đê, lội sông giữa đêm tối, vượt qua bãi giữa sông Hồng. Những con thuyền nhỏ của người dân Tàm Xá, Tam Lạc lặng lẽ đưa bộ đội sang bờ bên kia, trong sương mù dày đặc và tiếng động cơ địch vẳng xa.
Rạng sáng ngày 19 tháng 2, địch phát hiện và điên cuồng truy kích bằng cả đường bộ, đường thủy và máy bay. Trong giờ phút sinh tử ấy, Đội trưởng Nguyễn Ngọc Nại nhanh chóng lệnh cho hai đội viên đưa nốt lực lượng Trung đoàn vượt sông an toàn. Còn anh cùng bảy chiến sĩ ở lại, chặn địch giữa ngàn dâu Tàm Xá.
Cuộc chiến diễn ra quyết liệt. Với vũ khí ít ỏi nhưng ý chí sắt đá, các anh đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, tiêu diệt 17 tên địch, bảo vệ an toàn cho Trung đoàn Thủ đô rút lui. Tám chiến sĩ đội liên lạc Phúc Xá đã anh dũng hy sinh, hòa máu mình vào bãi dâu, bờ bãi quê hương.
Làng Bắc Biên hôm nay yên bình bên sông Hồng, nhưng dưới từng thửa đất, từng gốc dâu năm ấy vẫn còn vang vọng câu chuyện về những người liên lạc trẻ tuổi – những con người thầm lặng mà kiên cường, đã viết nên bản hùng ca bất tử cho Hà Nội mùa đông năm 1946–1947.
