CÂU CHUYỆN: NGƯỜI CHỈ HỦY VÀ PHÁO ĐÀI BAY TỰ CHẾ BÊN DÒNG SÔNG ĐUỐNG

Vùng đất Bắc Ninh bên dòng sông Đuống trong những năm 1951 chịu sự kìm kẹp nặng nề của hệ thống tháp canh "De Lattre". Địch xây các lô cốt tròn bằng bê tông cốt thép dọc theo đê sông để bảo vệ tuyến giao thông thủy bộ và khống chế các làng kháng chiến của ta. Nhận thấy bộ đội địa phương thiếu hỏa lực nặng, đồng chí Huyện đội trưởng Nguyễn Văn Lịch đã nảy ra một sáng kiến táo bạo: Chế tạo "pháo đài bay" bằng cách cải tiến những chiếc xe bò kéo thành bệ phóng lựu đạn di động.

Ông Lịch cho thu gom những chiếc bánh xe bò cỡ lớn bằng gỗ bọc sắt chắc chắn, dựng lên một hệ thống khung gỗ dày có lót các bao tải đất cát xung quanh để chắn đạn súng trường của địch. Phía sau tấm chắn, ông bố trí một bệ đỡ vững chắc đặt một khẩu súng phóng bom tự chế hoặc một giàn ống phóng lựu đạn chày hoạt động bằng lò xo giảm chấn của xe ô tô hỏng.

Đêm ngày 11 tháng 10 năm 1952, ông Lịch trực tiếp đẩy chiếc "pháo đài bay" đặc biệt này áp sát tháp canh đồn Thống Thượng bên bờ sông Đuống. Địch trên tháp canh phát hiện bóng đen di động, lập tức xả súng đại liên liên tục. Đạn găm vào bao cát bọc quanh xe bò kêu pằng pặng nhưng không thể xuyên thủng lớp phòng thủ bên trong.

Khi chiếc xe tiếp cận đến khoảng cách cách chân tháp canh 40 mét, ông Lịch bình tĩnh kéo chốt giàn phóng lò xo. Ba quả lựu đạn chày cỡ lớn cùng lúc lao vút đi, găm thẳng vào cửa sổ bốt gác tháp canh và nổ tung. Sức công phá lớn làm sập đổ hoàn toàn ụ súng đại liên địch, tạo điều kiện cho các chiến sĩ du kích ôm bộc phá lao lên dứt điểm gọn gàng đồn giặc. Sáng kiến "pháo đài xe bò" của ông Nguyễn Văn Lịch đã trở thành bài học kinh nghiệm độc đáo về lòng dũng cảm và óc sáng tạo vô bờ bến của chiến tranh nhân dân vùng đồng bằng.