CÂU CHUYỆN: NGƯỜI PHỤ NỮ DAO VÀ CHUYẾN GÁNH GẠO VƯỢT ĐÈN PHÁO CAO BẰNG

Chiến dịch Biên giới năm 1950 đòi hỏi một lượng lương thực khổng lồ để tiếp tế cho các mũi tấn công đồn Đông Khê và Thất Khê. Do địa hình vùng núi hiểm trở, xe thồ không thể tiếp cận được một số cao điểm, việc chuyển gạo hoàn toàn dựa vào đôi vai của các đội dân công hỏa tuyến địa phương. Chị Đặng Thị Đổng, một phụ nữ Dao tiền, đã tình nguyện tham gia đội gánh gạo vượt qua các tuyến đường bị pháo địch từ các cứ điểm lân cận bắn chặn.

Mỗi chuyến gánh của chị Đổng nặng hơn 35kg gạo, đi bộ băng rừng ròng rã suốt đêm từ hậu phương ra tiền tuyến. Đêm ngày 16 tháng 9, khi đoàn dân công đang leo lên một con dốc đá dựng đứng sát đồn Đông Khê thì pháo địch từ trong đồn bất ngờ bắn ra xối xả để ngăn chặn đường tiếp tế của ta. Mặt đất rung chuyển, đất đá bay mù mịt, một vài người trong đoàn bị trúng mảnh pháo hy sinh và bị thương.

Trong lúc hỗn loạn, một mảnh đạn pháo sượt qua làm rách một bên bồ gác của chị Đổng, gạo bắt đầu chảy ra ngoài. Không một chút hoảng sợ, chị Đổng lập tức cởi chiếc khăn chàm quấn đầu đặc trưng của phụ nữ Dao, nhanh nhẹn buộc chặt chỗ rách của chiếc bồ gác lại để giữ không cho một hạt gạo nào bị lọt ra ngoài đất. Chị hô hào anh em trong tổ giữ vững đội hình, nép sát vào các khe đá để tránh tầm bắn của pháo sáng địch, rồi tiếp tục gánh hàng bước đi. Sự kiên cường, gan dạ của chị Đổng đã truyền cảm hứng cho cả đoàn dân công đưa toàn bộ số lương thực cập bến các lán trại của bộ đội an toàn, góp phần bảo đảm hậu cần cho trận đánh mở màn thắng lợi.