CÂU CHUYỆN: "THẦN ĐÈN" GHÉP MẢNG PHÁT MINH XUỒNG LÁT VIỆT BẮC

Trong Chiến dịch Biên giới 1950, việc vận chuyển vũ khí, thương binh qua các lòng hồ, con sông lớn tại Bắc Kạn gặp rất nhiều khó khăn do thuyền bè bị máy bay địch bắn phá liên tục. Ông Triệu Cao Sơn, một thợ mộc tài hoa người Tày, được anh em gọi là "Thần đèn" vùng hồ vì tài chế tạo các loại phương tiện thủy từ những nguyên liệu thô sơ nhất của núi rừng.

Tháng 8 năm 1950, xưởng nhận lệnh khẩn cấp phải làm ra 20 chiếc xuồng nhẹ, có thể tháo rời để bộ đội gánh bộ qua rừng, khi gặp sông thì lắp ráp lại trong vòng vài phút nhằm vượt sông đánh úp đồn địch. Ông Sơn đã nảy ra sáng kiến dùng những tấm gỗ nan mỏng bọc ngoài bằng lớp vải bạt dày dặn, bên trong quét một lớp nhựa cây màng tang trộn với sáp ong rừng để chống thấm nước tuyệt đối.

Để kiểm tra độ bền, ông tự mình chèo chiếc xuồng thử nghiệm đầu tiên lao qua những đoạn thác đá sắc nhọn. Một lần xuồng va vào đá ngầm rách một mảng bạt lớn, nước tràn vào. Không hoảng loạn, ông nhảy xuống nước, một tay đỡ xuồng, một tay dùng thanh gỗ ép chặt vết rách, dìu xuồng vào bờ an toàn. Ông Sơn sau đó cải tiến bằng cách lót thêm một lớp tre cật già bên trong giúp xuồng vừa nhẹ, vừa dẻo dai chịu lực. 20 chiếc "xuồng bạt cốt tre" tháo lắp của ông đã xuất xưởng đúng hạn, giúp bộ đội chủ lực vượt sông bất ngờ, giáng đòn sấm sét vào hệ thống phòng ngự của giặc.