CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA 81 NGÀY ĐƯA ĐÒ TRÊN “DÒNG SÔNG MÁU” CON ĐÒ HUYỀN THOẠI BÊN THÀNH CỔ

Tác giả: Dương Thị Hạnh

Đơn vị: K23 – CNTT, Trường Đại học Công nghệ Thông tin & Truyền thông Thái Nguyên

*LỜI NÓI ĐẦU

Chiến tranh đã lùi xa vào dĩ vãng, nhưng dư âm của những năm tháng “hoa lửa” vẫn luôn vẹn

nguyên trong tâm khảm của mỗi người dân Việt Nam. Khi lật mở những trang sử vàng của

dân tộc, em không khỏi xúc động trước những hy sinh thầm lặng nhưng vô cùng vĩ đại của

những con người bình dị. Trong số đó, câu chuyện về bà Nguyễn Thị Thu – nữ du kích tuổi

17 cùng cha chồng chèo đò đưa bộ đội vượt dòng Thạch Hãn trong chiến dịch 81 ngày đêm

bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 đã để lại trong em niềm cảm phục sâu sắc. Cuộc thi

“Câu chuyện thời hoa lửa” chính là nhịp cầu để thế hệ trẻ hôm nay bày tỏ lòng tri ân tới

những người anh hùng đã dâng hiến tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

I. TỪ MÙA HÈ ĐỎ LỬA ĐẾN BẾN ĐÒ LỊCH SỬ

Bà Nguyễn Thị Thu sinh ra và lớn lên tại vùng đất Triệu Phong, Quảng Trị – nơi chịu nhiều

đau thương, mất mát dưới bom đạn của kẻ thù. Mùa hè đỏ lửa năm 1972, khi vừa tròn 17

tuổi, lứa tuổi trăng tròn đẹp nhất của người con gái, bà tham gia vào lực lượng du kích địa

phương. Cũng tại thời điểm ấy, bà bén duyên và làm lễ dạm ngõ đơn sơ với ông Nguyễn Câu

– con trai lão ngư dân Nguyễn Con làm nghề cào hến trên sông Thạch Hãn.

Chưa kịp tổ chức đám cưới, tiếng súng trận vang lên, người chồng chưa cưới vào miền Nam

chiến đấu, bà Thu ở lại cùng bố chồng biến chiếc thuyền cào hến thô sơ thành phương tiện

vận tải đường thủy huyết mạch, phục vụ đắc lực cho cách mạng.

II. KHI NON SÔNG CẤT TIẾNG GỌI

Trong trận chiến sinh tử bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, dòng sông Thạch Hãn trở thành tuyến

đường máu lửa, là ranh giới giữa sự sống và cái chết. Khi non sông cất tiếng gọi, cô gái nhỏ

Nguyễn Thị Thu đã không quản ngại hiểm nguy, cùng cha chồng nhận nhiệm vụ đặc biệt:

Chèo đò đưa bộ đội và vũ khí tiếp sức cho trận địa Thành cổ.

Giữa lúc mưa bom bão đạn quần thảo ngày đêm, chiếc đò duy nhất của hai cha con trở thành

chiếc phao cứu sinh, thành bệ đỡ đưa hàng ngàn chiến sĩ qua sông. Với tinh thần gan dạ, kiên

cường, bà Thu cùng cha chồng đã bền bỉ giữ vững tay chèo, làm hoa tiêu dẫn đường cho các

cánh quân tiếp cận trận địa.

III. NHỮNG NĂM THÁNG "LỬA THỬ VÀNG"

81 ngày đêm lịch sử là quãng thời gian thử thách khốc liệt nhất đối với bản lĩnh của người

con gái tuổi 17. Ban ngày, máy bay địch điên cuồng oanh tạc, thả bom dữ dội; toàn bộ các

chuyến đò của bà Thu đều phải lặng lẽ xuất phát vào ban đêm. Giữa màn đêm tối như mực,

chỉ có ánh lửa từ bom đạn lóe lên mới giúp họ nhìn rõ mặt nhau trong gang tấc.

Mỗi ngày, chiếc đò nhỏ gồng mình chạy hơn 10 chuyến, mỗi chuyến chở tối đa 10 chiến sĩ,

số còn lại phải bơi vượt sông. Những chiến sĩ ấy đa phần là sinh viên các trường đại học tại

Hà Nội, vừa gác bút nghiên nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, tuổi đời mới chỉ

mười tám đôi mươi. Chứng kiến biết bao đồng đội ngã xuống khi chưa kịp vào bờ, nghe

những tiếng thét đau đớn gọi "Mẹ ơi!" của những người lính trẻ trước hơi thở cuối cùng, ý chí

chiến đấu trong người nữ du kích càng trở nên kiên cường, mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

IV. NỤ CƯỜI BẤT TỬ GIỮA DÒNG THẠCH HÃN

Giữa sự tàn khốc của chiến tranh, tinh thần lạc quan, bất khuất của con người Việt Nam vẫn

tỏa sáng rực rỡ. Bức ảnh lịch sử mang tên “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và

vũ khí tiếp sức Thành cổ” do nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính chụp năm 1972 (hiện được lưu

giữ tại Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị) chính là minh chứng sống động nhất.

Trong bức ảnh ấy, giữa dòng sông Thạch Hãn đục ngầu vì bom đạn, cụ Nguyễn Con lái đò nở

nụ cười tươi rói, bên cạnh là nữ du kích Nguyễn Thị Thu ôm súng kiên cường, và phía sau là

những chiến sĩ trẻ đang rạng rỡ nụ cười.

Nụ cười ấy vượt lên trên cái chết, thể hiện niềm tin son sắt vào ngày chiến thắng, trở thành

một biểu tượng bất tử của tinh thần lạc quan cách mạng.

V. GẶP LẠI CHIẾN SĨ NĂM XƯA – DƯ ÂM LỊCH SỬ

Hòa bình lập lại, đất nước thống nhất, bà Thu và ông Câu về chung một nhà, cùng nhau sống

cuộc đời bình dị bên dòng sông Thạch Hãn. Di chứng của bom đạn khiến bà lúc nhớ lúc

quên, nhưng ký ức về 81 ngày đêm khốc liệt thì chưa bao giờ phai nhạt. Điều day dứt nhất

trong lòng bà là: "Tôi đưa họ đi... nhưng chẳng mấy ai trở lại". Trong hàng vạn chiến sĩ được

bà chở qua sông năm ấy, hầu hết đã nằm lại mảnh đất Quảng Trị anh hùng.

Mãi đến 46 năm sau (năm 2018), một điều kỳ diệu đã xảy ra. Ông Phạm Hùng – một cựu

chiến sĩ Thành cổ từ Thái Nguyên, sau khi xem một chương trình truyền hình, đã nhận ra

người nữ du kích năm xưa và quyết tâm vượt hàng trăm cây số vào Quảng Trị để tìm gặp lại

ân nhân. Cuộc hội ngộ đẫm nước mắt giữa người lính tóc bạc phơ và người đưa đò năm nào

là minh chứng cho tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng, là dư âm ấm áp của một thời hoa lửa.

VI. NHÌN TỪ GÓC ĐỘ NGƯỜI TRẺ HÔM NAY

Là một sinh viên may mắn được sinh ra và lớn lên trong thời bình, khi đọc lại câu chuyện của

bà Nguyễn Thị Thu, em cảm thấy vô cùng xúc động và tự hào. Câu chuyện giúp em nhận

thức sâu sắc rằng, mỗi nhành cây, ngọn cỏ, mỗi dòng sông trên dải đất hình chữ S này đều đã

thấm đẫm máu xương và sự hy sinh của các thế hệ cha anh đi trước.

Lòng yêu nước của thế hệ trẻ hôm nay không cần phải thể hiện qua những điều đao to búa

lớn, mà bắt nguồn từ những hành động thiết thực:

 Học tập và rèn luyện thật tốt để làm chủ công nghệ, tri thức.

 Sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.

 Trân trọng giá trị của hòa bình và biết ơn lịch sử dân tộc.

VII. NGỌN LỬA KHÔNG BAO GIỜ TẮT

Thời gian có thể làm phai mờ nhiều thứ, nhưng ký ức về 81 ngày đêm trên “dòng sông máu”

Thạch Hãn và hình ảnh người nữ du kích Nguyễn Thị Thu sẽ mãi là một thiên anh hùng ca

bất tử. Lời nhắn nhủ của bà: “Các cháu, các con cứ nghe đấy, thấy đấy mà nhớ. Nhờ sự hy

sinh của các anh nên mới có hòa bình hôm nay” chính là lời mệnh lệnh trái tim gửi gắm cho

thế hệ mai sau.

Ngọn lửa của lòng yêu nước, ý chí kiên cường từ bến đò Thạch Hãn năm xưa sẽ tiếp tục được

thế hệ trẻ chúng em nâng niu, gìn giữ và thắp sáng trên con đường xây dựng đất nước giàu

mạnh, văn minh.

Di chứng do bom đạn khiến nữ du kích không còn nhớ nhiều chuyện, nhưng 81 ngày đêm

khốc liệt vẫn còn vang vọng trong ký ức của bà.

*NGUỒN TÀI LIỆU:

 Tác phẩm báo chí: “Những câu chuyện thời hoa lửa: 81 ngày đưa đò trên 'dòng sông

máu'” – Tác giả Bá Cường (Báo điện tử, xuất bản ngày 14/11/2025).

 Bức ảnh tư liệu lịch sử: “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp

sức Thành cổ” – Nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính (1972).

 Tư liệu lịch sử về Chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm năm 1972.