CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA KIM ĐỒNG – NGƯỜI THIẾU NIÊN ANH HÙNG CỦA NÚI RỪNG BIÊN CƯƠNG

Tác giả: Hoàng Duy Mạnh

Đơn vị: K23-CNTT K23B, Trường Đại Học Công Nghệ Thông Tin và Truyền Thông

(ĐH Thái Nguyên)

*LỜI NÓI ĐẦU

Chiến tranh đã lùi xa vào dĩ vãng, nhưng những câu chuyện được viết nên trong

thời hoa lửa vẫn vẹn nguyên sức lay động, thức tỉnh tâm hồn của mỗi thế hệ

người Việt Nam hôm nay. Là một người trẻ được học tập và trưởng thành trong

hòa bình, tôi đến với lịch sử không chỉ bằng tri thức chương hồi trên sách vở,

mà bằng chính nhu cầu tự thân: được lắng nghe, thấu hiểu và đối thoại với quá

khứ. Cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa” chính là chiếc cầu nối thiêng liêng để

tôi có cơ hội nhìn lại những con người đã tạc tuổi xuân mình vào hình sông thế

núi bằng cả sự quả cảm và lòng hy sinh thầm lặng.

Trong dòng chảy bộn bề của lịch sử dân tộc, có những người anh hùng ngã

xuống khi mái đầu đã bạc, nhưng cũng có những người anh hùng rời xa trần thế

khi tuổi đời còn rất xanh. Bài viết này tôi muốn dành trọn lòng tôn kính để viết

về anh hùng liệt sĩ Kim Đồng – người Đội trưởng đầu tiên của Đội Thiếu niên

Tiền phong Hồ Chí Minh. Qua câu chuyện ấy, tôi mong muốn gửi gắm những

suy ngẫm cá nhân về trách nhiệm, lòng biết ơn và lý tưởng sống của tuổi trẻ

hôm nay: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, mà được đổi bằng xương

máu của biết bao thế hệ đi trước, trong đó có cả những giọt máu thuần khiết của

những người tuổi nhỏ chí lớn.

2

I. Từ sương núi Hà Quảng đến hình hài một nhân cách

Lịch sử cách mạng Việt Nam luôn ghi dấu những mảnh đất biên thùy – nơi núi

đá dựng đứng như thành lũy, nơi nuôi dưỡng những người con có ý chí sắt đá

như vách núi quê hương. Kim Đồng (tên thật là Nông Văn Dền) sinh năm 1929

tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Cậu bé người

dân tộc Nùng ấy đã lớn lên giữa lòng nôi của cách mạng, nơi ngọn lửa lòng yêu

nước luôn được nhen nhóm dưới những nếp nhà sàn, bên bếp lửa bập bùng của

đại ngàn Việt Bắc.

Tuổi thơ của Dền cũng như bao đứa trẻ vùng biên cương thuở ấy, thấm đẫm cái

nghèo đói truyền kiếp và nỗi đau của một đất nước lầm than dưới ách đô hộ của

thực dân Pháp. Nhưng chính sự khắc nghiệt của thời cuộc, cùng với việc chứng

kiến tinh thần đấu tranh kiên cường của các bậc cha anh đi trước, đã sớm hun

đúc trong tâm hồn người thiếu niên ấy một ý chí cứng cỏi, sự mưu trí nhạy bén

và một lòng yêu nước tự nhiên, thuần khiết như hơi thở núi rừng.

II. Khi non sông cất tiếng gọi: Con đường người chiến sĩ nhỏ bắt đầu từ

lòng dân

Năm 1941, một sự kiện lịch sử trọng đại đã diễn ra tại Pác Bó (Cao Bằng): Lãnh

tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng. Giữa

những ngày tháng sục sôi ấy, tiếng gọi của non sông đã vang vọng đến tâm hồn

của những đứa trẻ vùng biên giới. Ngày 15 tháng 5 năm 1941, Đội Nhi đồng

Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh) chính thức được

thành lập tại một dòng suối nhỏ hoang sơ.

Nông Văn Dền, với sự nhanh nhẹn và quả cảm vượt trội, vinh dự được bầu làm

người Đội trưởng đầu tiên với bí danh mang ý nghĩa sâu sắc: Kim Đồng – nghĩa

là đứa trẻ vàng của cách mạng. Con đường làm cách mạng của anh không bắt

đầu bằng những lý luận cao xa, mà bắt đầu từ lòng căm thù giặc sâu sắc và

mong muốn bản làng mình sớm được bình yên, no ấm.

III. Những năm tháng lửa thử vàng: Sự mưu trí của người đội trưởng thiếu

niên

Không quản ngại nguy hiểm, với bộ quần áo chàm giản dị và chiếc túi dết trên

vai, Kim Đồng đã cùng các đội viên thực hiện những nhiệm vụ vô cùng quan

trọng: làm giao liên, chuyển phát thư từ mật, đưa đón cán bộ và canh gác cho

các cuộc họp bí mật của Đảng.

3

Giữa vòng vây kìm kẹp, lùng sục gắt gao của mật thám Pháp, người thiếu niên

ấy đã dùng chính sự mưu trí, hồn nhiên của tuổi trẻ để làm vũ khí qua mắt địch.

Khi thì đóng vai cậu bé đi chăn trâu tinh nghịch, lúc thì là đứa trẻ đi tìm lá thuốc

hoang dã, Kim Đồng đã trở thành một "mắt xích" kiên cường, bảo vệ an toàn

cho những bộ não chiến lược của cách mạng tại chiến khu Cao Bằng. Mỗi

chuyến thư đi, mỗi chuyến cán bộ về an toàn chính là sự trưởng thành vượt bậc

của người thiếu niên tuổi nhỏ chí lớn.

IV. Khoảnh khắc bất tử: Khi tuổi xuân dâng hiến cho Tổ quốc

Ngày 15 tháng 2 năm 1943. Một ngày định mệnh đã tạc tên người thiếu niên

vào trang sử vàng dân tộc. Trong lúc đang làm nhiệm vụ canh gác cho một cuộc

họp khẩn cấp của cán bộ cách mạng, Kim Đồng phát hiện một toán quân Pháp

đang bí mật bao vây, lùng sục tiến vào nơi họp. Ranh giới giữa sự sống và cái

chết, giữa sự an nguy của các đồng chí cán bộ và bản thân chỉ còn tính bằng

giây.

Không một chút đắn đo, không cần một mệnh lệnh nào từ bên ngoài, quyết định

bùng lên từ trái tim dũng cảm của người đội trưởng 14 tuổi. Kim Đồng chọn

cách lộ diện, chạy phóng qua khoảng trống bên bờ suối và cất tiếng reo hò đánh

lạc hướng, thu hút toàn bộ sự chú ý và hỏa lực của quân thù về phía mình.

Đoàng! Đoàng! Những tiếng súng tàn bạo của giặc vang lên xé toạc không gian

tĩnh mịch của núi rừng. Các đồng chí cán bộ nhờ tín hiệu báo động ấy đã kịp

thời rút lui an toàn vào lòng hang núi. Nhưng người thiếu niên anh hùng thì đã

ngã xuống. Kim Đồng gục xuống bên bờ suối Lê-nin, dòng máu đỏ của anh hòa

vào dòng nước mát quê hương. Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tư thế

ngã xuống của anh là tư thế của một người chiến thắng – chiến thắng nỗi sợ hãi

và chiến thắng kẻ thù.

V. Ánh nhìn của người ở lại: Sự im lặng nặng hơn tiếng súng

Sau khi tiếng súng giặc tắt hẳn, núi rừng Pác Bó chìm vào một sự im lặng đến

nhói lòng. Các đồng chí cán bộ cách mạng và bà con bản làng đứng lặng người

trước thi thể của người đội trưởng thiếu niên kiên cường. Không có những lời

khóc than ồn ào, chỉ có những dòng nước mắt lặng lẽ lăn dài trên những gương

mặt sạm đen vì sương gió.

Họ hiểu rằng, sự sống của họ hôm nay, sự an toàn của căn cứ địa cách mạng

ngày hôm ấy đã được đổi bằng chính mạng sống của một đứa trẻ mới mười bốn

tuổi. Trong ký ức của những người ở lại, hình ảnh Kim Đồng gục bên dòng suối

4

không phải là sự chấm dứt, mà là giây phút anh bước vào cõi bất tử, trở thành

một tượng đài bằng lòng quả cảm khắc sâu vào tâm khảm muôn đời sau.

VI. Từ một thiếu niên đến biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Sự hy sinh của Kim Đồng không chỉ là một chiến công vang dội trong thời kỳ

hoạt động bí mật, mà nó đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần “Tuổi nhỏ

chí lớn” của các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam. Anh chính là tấm gương

sáng ngời, mở đầu cho phong trào thiếu nhi tham gia cứu quốc.

Năm 1956, anh vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý:

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng hơn cả những danh hiệu được

ghi trên văn bản, Kim Đồng đã trở thành một thước đo đạo đức, một bài học

sống động về lòng trung thành, lý tưởng sống thanh cao và tinh thần xả thân vì

đại nghĩa của người trẻ Việt Nam.

VII. Dư âm lịch sử: Sống xứng đáng với người đi trước

Nhiều thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày người thanh niên ấy nằm lại bên bờ suối

quê hương, lớp bụi của thời gian có thể phủ mờ nhiều dấu vết của chiến tranh,

nhưng hình ảnh người đội trưởng thiếu niên mang túi dết, tự do chạy giữa núi

rừng Cao Bằng sẽ mãi mãi vẹn nguyên sức sống.

Là một người trẻ sống trong thời bình, khi bầu trời không còn tiếng bom rơi đạn

lạc, tôi không khỏi tự vấn: Chúng ta sẽ sống như thế nào cho xứng đáng với sự

hy sinh vô giá của anh Kim Đồng? Có lẽ, thời bình không yêu cầu chúng ta phải

đối mặt với những làn đạn sinh tử như người anh hùng năm xưa, nhưng lịch sử

đòi hỏi chúng ta phải sống có trách nhiệm. Trách nhiệm ấy bắt đầu từ những

việc làm nhỏ nhất: nỗ lực học tập để rèn luyện tri thức, sống có lý tưởng, biết

yêu thương, chia sẻ với cộng đồng và sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho sự phát

triển của quê hương, đất nước.

VIII. Thân người ngã xuống, Tổ quốc đứng lên

Trong dòng chảy của lịch sử Việt Nam, có những chiến công rực rỡ được ghi lại

bằng những con số, những bản hùng ca chiến thắng vang dội của các đại đoàn

quân. Nhưng cũng có những chiến công thầm lặng được ghi bằng chính tuổi

xuân của một con người, bằng một khoảnh khắc lựa chọn tối thượng giữa mạng

sống cá nhân và sự trường tồn của tổ chức, của dân tộc.

5

Kim Đồng thuộc về vế thứ hai – một chiến công mộc mạc như cây cỏ đại ngàn

nhưng có sức sống bền bỉ và đầy ám ảnh. Một người thiếu niên ngã xuống bên

dòng suối để mạch nguồn cách mạng được khơi thông. Một thân hình nhỏ bé

nằm xuống để non sông có thể vươn mình đứng thẳng.

Hình ảnh anh hùng Kim Đồng ngã xuống không bao giờ là câu chuyện cũ kỹ

của quá khứ. Đó là lời nhắc nhở thầm lặng, là tiếng gọi biết ơn luôn vang vọng

trong sâu thẳm lương tri của mỗi thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau.

chúng ta – những người tiếp quản nền hòa bình này – nguyện sẽ viết tiếp những

trang sử hào hùng ấy bằng tri thức, bằng khát vọng và bằng tình yêu quê hương

cháy bỏng.

Tượng đài anh hùng Khu di tích lịch sử Kim Đồng tại Hà Quảng, Cao

Bằng

KIM ĐỒNG

(Nông Văn Dền)

*NGUỒN TÀI LIỆU:

- Hình ảnh “Tượng đài anh hùng Kim Đồng”: Báo Cao Bằng

- Hình ảnh “Khu di tích lịch sử Kim Đồng tại Hà Quảng, Cao Bằng”: Báo

Cao Bằng