CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA TẠ THỊ KIỀU – HUYỀN THOẠI TAY KHÔNG ĐẬP TAN ĐỒN BỐT VÀ KHÚC CA CAN TRƯỜNG CỦA ĐỘI QUÂN TÓC DÀI BẾN TRE

Tác giả: Nông Khánh Hoàng

Đơn vị: K23 - CNTT K23K, Trường Đại học Công nghệ thông tin & Truyền

thông Đại học Thái Nguyên

*LỜI NÓI ĐẦU

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những câu chuyện được viết nên trong thời hoa

lửa vẫn còn nguyên sức lay động đối với mỗi thế hệ người Việt Nam hôm

nay. Là một người trẻ được lớn lên dưới bầu trời hòa bình, tôi tìm đến lịch sử

không phải để học thuộc lòng những con số hay những dòng niên biểu lạnh

lùng, mà bằng nhu cầu tự thân để đối thoại, thấu hiểu và chạm vào những

khoảng lặng thiêng liêng của quá khứ. Cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa”

chính là cơ hội quý giá để thế hệ hôm nay soi bóng mình vào dòng chảy vĩ đại

của dân tộc, tự vấn bản thân trước những đỉnh cao của sự hy sinh và lòng

mưu trí.

Bài viết này là nén tâm nhang thành kính gửi đến Anh hùng Tạ Thị Kiều

(Mười Lý) – người con gái kiên trung của quê hương Bến Tre, một biểu

tượng sáng ngời của Đội quân tóc dài trong những năm tháng kháng chiến

chống Mỹ ngột ngạt. Giữa những giờ phút hiểm nghèo khi đồn bốt giặc bủa

vây và họng súng bạo tàn chực chờ, hành động mưu trí, hiên ngang tay

không dồn địch vào chân tường để cướp bốt, thu súng của chị không chỉ là

nhiệm vụ chiến đấu, mà đã trở thành một biểu tượng bất tử về ý chí và sức

mạnh của phụ nữ Việt Nam. Qua câu chuyện ấy, tôi mong muốn gửi gắm

những suy ngẫm cá nhân về lý tưởng sống, về trách nhiệm của tuổi trẻ hôm

nay đối với những giá trị được đánh đổi bằng máu xương của thế hệ đi trước.

2

Viết về Tạ Thị Kiều, với tôi, là một hành trình thức tỉnh tinh thần. Đó là lúc tôi

tự nhắc nhở mình rằng dải đất bình yên dưới chân chúng ta hôm nay từng

được nâng đỡ bởi những con người bằng xương bằng thịt, dù mang vóc dáng

của người con gái dịu dàng nhưng ẩn chứa ý chí kiên cường và lòng dũng

cảm hơn sắt thép. Hy vọng bài viết có thể chạm tới những tần số cảm xúc

chân thành của người đọc và góp thêm một tiếng nói nhỏ bé trong việc giữ

gìn, lan tỏa ngọn lửa tri ân dân tộc.

I. Từ xứ dừa xào xạc đến hình hài một nhân cách kiên trung

Có những con người không để lại dấu ấn bằng những lời tuyên ngôn mỹ

miều, mà bằng chính sự lặng lẽ đi qua giông bão và cách họ rời khỏi cuộc đời

trong một tư thế hiên ngang nhất. Tạ Thị Kiều là một con người như thế. Chị

sinh năm 1950 tại xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre – dải đất cù lao

rợp bóng dừa xanh, nơi những dòng sông bồi đắp phù sa đã nuôi dưỡng con

người bằng sự ngọt ngào, chất phác nhưng vô cùng quật cường trước giông

bão.

Tuổi thơ của Tạ Thị Kiều chìm trong khói lửa của cuộc chiến tranh xá mạt.

Chứng kiến cảnh quê hương bị chà đạp, gia đình bị ly tán dưới gót giày tàn

bạo của Mỹ - Diệm, nỗi đau của đất nước và những giọt nước mắt thầm lặng

của những người mẹ xứ dừa đã nhen nhóm trong lòng người con gái Mỏ Cày

một ngọn lửa ngầm của ý chí tự lập và lòng căm thù áp bức sâu sắc. Đất Bến

Tre không cho chị sự nhung lụa, nhưng đã đẽo gọt nên ở chị một trái tim ấm

áp, một đôi mắt sáng ngời mưu trí và một tấm lòng trung thực, chất phác.

Ở Tạ Thị Kiều, ta không thấy hình ảnh một nữ nhi yếu đuối cần sự chở che,

mà là một nhân cách anh hùng được nhào nặn từ chính sự gian lao của cuộc

đời du kích và tình yêu quê hương nguyên sơ. Sự bình dị, nhẫn nại của người

con gái ấy lại chính là mạch nguồn sâu xa nuôi dưỡng một tinh thần thép

chấn động lịch sử sau này.

II. Khi non sông cất tiếng gọi: Con đường người chiến sĩ bắt đầu từ lòng

dũng cảm tuổi đôi mươi

Năm mới vừa tròn tuổi đôi mươi, khi ngọn lửa Đồng khởi Bến Tre sục sôi

khắp các dải cù lao, Tạ Thị Kiều hăng hái tham gia phong trào du kích địa

phương. Tiếng gọi của non sông lúc bấy giờ không còn là một khái niệm trừu

tượng; nó vọng về từ những xóm làng bị càn quét, từ khát vọng được đứng

thẳng người bảo vệ từng gốc dừa, bờ kênh của đất mẹ.

3

Vào đội du kích, chị được giao nhiệm vụ giao liên, xây dựng cơ sở và trực

tiếp chiến đấu. Trong hàng ngũ, chị không nổi bật bởi sự phô trương. Chị mộc

mạc, lặng lẽ trong chiếc áo bà ba đen, quấn chiếc khăn rằn quen thuộc, len lỏi

qua những đồn bốt rình rập mật thám để chuyển tải từng mạch máu thông tin

của Đảng và tổ chức các trận đánh úp bất ngờ.

Đồng đội thường kể rằng, người con gái ấy tuy hiền lành, giản dị trong đời

thường nhưng khi bước vào trận đấu thì luôn quyết liệt, ánh mắt tràn đầy sự

can trường, mưu trí. Đó là ánh nhìn của một người chiến sĩ đã chọn đi vào

nơi hiểm nguy mà không một lần tính toán thiệt hơn – một lòng đặt sự bình

yên của xóm làng và độc lập của Tổ quốc lên trên hết.

III. Những năm tháng lửa thử vàng: Bản lĩnh của "Đội quân tóc dài" giữa

vòng vây giặc

Những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Bến Tre trở thành trọng

điểm bình định của địch, nơi hệ thống đồn bốt, tháp canh dựng lên dày đặc

nhằm chia cắt lực lượng cách mạng với nhân dân. Kẻ thù điên cuồng khủng

bố, dùng mọi thủ đoạn tra tấn, bủa vây ngột ngạt hòng dập tắt phong trào du

kích miền sông nước.

Trong hoàn cảnh khốc liệt ấy, Tạ Thị Kiều đã trưởng thành vượt bậc như một

thanh thép được tôi qua lửa đỏ. Trận địa của chị không chỉ có súng đạn, mà

còn là những cuộc đấu trí trực diện với kẻ thù ngay trong lòng địch. Chị cùng

những người mẹ, người chị trong Đội quân tóc dài dùng phương châm "ba

mũi giáp công", biến sự dịu dàng thành vũ khí sắc bén, biến lòng dân thành

pháo đài vững chắc.

Trải qua những chuỗi ngày "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt", đối mặt

với những trận càn quét đẫm máu của giặc, tinh thần của chị không hề suy

giảm. Cuộc chiến tàn nhẫn đã lấy đi tuổi thanh xuân bình yên, nhưng cũng

chính tại nơi lằn ranh sinh tử ấy, vẻ đẹp kiên cường, sự nhẫn nại và tinh thần

xả thân vì nghĩa lớn của anh hùng Tạ Thị Kiều đã được bộc lộ một cách trọn

vẹn nhất.

IV. Khoảnh khắc bất tử: Biểu tượng tay không cướp đồn, khuất phục

cường quyền

Trận đánh đồn cây rọi hay những lần cải trang nhập vai của Tạ Thị Kiều đã đi

vào huyền thoại của lịch sử chiến tranh nhân dân. Trong khoảnh khắc ngột

4

ngạt và căng thẳng khi một bên là đồn bốt kiên cố với họng súng bạo tàn, một

bên là người con gái nhỏ bé không một tấc sắt trong tay, sự sống và chiến

thắng chỉ cách nhau một ý nghĩ.

Bằng quyết định đến từ nội tâm kiên định, nhanh như một bản năng và vững

vàng như một niềm tin tuyệt đối vào cách mạng, Tạ Thị Kiều đã dùng mưu trí

mưu lược đỉnh cao để tiếp cận đồn địch. Chị không chờ đợi một lệnh di tản

hay một sự chi viện vũ khí hạng nặng nào. Chị bình tĩnh, sắc sảo dùng lý lẽ và

cái uy của người chính nghĩa để phân hóa hàng ngũ địch, khiến những tên

lính ngụy phải run sợ, hoang mang.

Trong một trận đánh xuất thần, chị đã hiên ngang dẫn đầu mũi gọi hàng, "tay

không" xông vào bốt địch, dõng dạc hạ lệnh bắt sống quân thù, tịch thu toàn

bộ vũ khí mà không tốn một viên đạn. Hành động đanh thép ấy như một luồng

điện mạnh mẽ xé toạc màn đêm ngột ngạt của sự sợ hãi, làm lung lay ý chí

của kẻ thù và thổi bùng ngọn lửa quyết chiến của du kích địa phương. Chiến

công ấy khép lại những chuỗi ngày kìm kẹp của địch tại địa bàn, nhưng mở ra

một tượng đài bất tử vào trang sử vàng dân tộc về sức mạnh của người phụ

nữ miền Nam.

V. Ánh nhìn của người ở lại: Sự im lặng nặng hơn tiếng súng

Khi tiếng reo hò chiến thắng vang lên trên đồn bốt giặc bị san phẳng, khói lửa

trận đánh tan dần, không gian bỗng rơi vào một khoảng lặng kỳ lạ trước hình

ảnh của Tạ Thị Kiều và những người chị em Đội quân tóc dài. Không có sự

kiêu ngạo, không có những lời xưng tụng phô trương. Chỉ có sự lặng im kéo

dài đến nhói lòng của những người mẹ, người dân quê hương đứng nhìn

người con gái kiên cường của mình đang thu dọn chiến trường, tà áo bà ba

còn vương bụi đất sinh tử.

Họ đứng lặng nhìn chị, người nữ du kích mang dáng vẻ thanh mảnh nhưng

chứa đựng một trái tim quả cảm vô song. Họ hiểu sâu sắc rằng, nếu không có

cái đầu lạnh mưu trí và lòng dũng cảm vô bờ ấy chịu gánh đỡ toàn bộ sự

hiểm nguy trước họng súng giặc để bảo vệ xóm làng, thì chiếc nôi cách mạng

đã bị đập tan hoàn toàn và máu của biết bao đồng chí đã phải đổ xuống dòng

sông này.

Trong ký ức của những người ở lại, hình ảnh Tạ Thị Kiều từ giây phút ấy

không còn là một cá nhân, mà đã hóa thân thành một biểu tượng. Một tượng

đài không được tạc bằng đá lạnh, mà được khắc sâu trong tâm khảm nhân

dân bằng máu đỏ, mưu trí kiệt xuất và một tinh thần quyết tử vĩ đại.

5

VI. Từ một con người đến biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách

mạng

Sự hy sinh và cống hiến của Tạ Thị Kiều vượt ra khỏi phạm vi giá trị chiến

thuật của một trận đánh du kích, mà nó mang chiều sâu đạo đức và giá trị tinh

thần vĩnh cửu của dân tộc. Hành động dùng mưu trí tay không bắt giặc là kết

tinh cao độ nhất của tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” – thứ triết lý

sống sẵn sàng từ bỏ sự an toàn của bản thân, từ bỏ những hạnh phúc riêng

tư để đổi lấy sự giải phóng, sự đứng thẳng của cả một quê hương, một bờ

cõi.

Chị vinh dự là một trong những nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

đầu tiên của miền Nam được tuyên dương. Nhưng hơn cả những danh hiệu

được ghi trên giấy tờ văn bản, Tạ Thị Kiều đã trở thành một thước đo đạo

đức, một bài học sống động của tuổi trẻ Việt Nam về tinh thần mưu trí, sáng

tạo, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lòng yêu nước và hành động dấn thân không

mưu cầu danh lợi cá nhân.

VII. Dư âm lịch sử: Khi lòng dũng cảm người con gái nâng đỡ cả non

sông

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những ngày gian khổ ấy, lớp bụi thời gian có

thể phủ mờ nhiều dấu vết của đạn bom năm cũ, những đồn bốt xưa giờ đã

thành di tích lịch sử, những dòng kênh Bến Tre lại êm đềm chở nặng phù sa,

nhưng ký ức về người nữ anh hùng Tạ Thị Kiều thì vẫn vẹn nguyên giá trị.

Đứng trước sự hối hả, nhộn nhịp của cuộc sống thời hiện đại, mỗi lần nhắc

đến tên chị, lòng người lại tự nhiên lặng đi. Đó không phải là nỗi đau bi lụy

của quá khứ, mà là một câu hỏi trăn trở trực diện dội vào hiện tại: Chúng ta

sẽ sống như thế nào cho xứng đáng với những con người đã dùng cả tuổi

thanh xuân và lòng mưu trí kiệt xuất của mình làm tấm lá chắn vững chắc cho

Tổ quốc bước lên?

VIII. Thân người ngã xuống, Tổ quốc đứng lên

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, có những chiến công rực rỡ được ghi lại

bằng những trận đánh giáp lá cà thắng lợi hùng hồn của đấng mày râu.

Nhưng cũng có những chiến công được ghi bằng tư thế của người phụ nữ

6

trước họng súng quân thù, bằng một chiến thuật tay không cướp đồn và một

khoảnh khắc lựa chọn xả thân tuyệt đối cho cộng đồng. Tạ Thị Kiều thuộc về

loại chiến công thứ hai – lặng lẽ, khốc liệt nhưng có sức ám ảnh và lan tỏa

mãnh liệt đến muôn đời sau. Một tấm áo bà ba bình dị gánh vác cả giông bão

quê hương. Một ánh mắt mưu trí khép lại những đau thương để non sông có

thể mở ra một trang sử độc lập tự do rực rỡ.

Là một người trẻ của thế hệ hôm nay, khi đặt bút viết về "thời hoa lửa" của

anh hùng Tạ Thị Kiều, tôi không khỏi tự soi rọi lại lý tưởng sống và tư duy của

chính mình. Thời bình không bắt chúng ta phải đối mặt với đồn bốt, dây thép

gai, không đòi hỏi chúng ta phải chịu làn đạn của mật thám khốc liệt. Nhưng

cuộc sống hôm nay đòi hỏi thế thế trẻ phải dũng cảm đối mặt và đập tan

những cạm bẫy của sự vô cảm, ích kỷ; biết dùng trí tuệ và sự sáng tạo để

sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và sự nghiệp xây dựng đất

nước.

Hình ảnh anh hùng Tạ Thị Kiều mưu trí, hiên ngang trước quân thù sẽ mãi là

ngọn đuốc rực lửa soi đường. Lịch sử không yêu cầu chúng ta phải xả thân

nơi chiến trường khốc liệt khi tuổi đời còn đôi mươi, nhưng lịch sử đòi hỏi

chúng ta phải sống và làm việc với một tâm thế trong sáng để xứng đáng với

sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Và chính trong lòng biết ơn sâu sắc đó,

linh hồn người nữ chiến sĩ vĩ đại năm xưa vẫn tiếp tục sống – không chỉ trong

những trang sách vở, mà là tiếng gọi thức tỉnh lương tri của mỗi thế hệ người

Việt hôm nay và mai sau.

Nữ Anh hùng Tạ Thị Kiều Bộ đội ta kéo pháo trong chiến dịch Điện

Biên Phủ

*NGUỒN TÀI LIỆU:

7

- Hình ảnh “Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Tạ Thị Kiều”: Họ Tạ

Việt Nam

- Hình ảnh “Đại tá Anh hùng LLVTND TẠ THỊ KIỀU”: Họ Tạ Việt Nam