CÂU CHUYỆN: TIẾNG CHÀY ĐÊM TRÊN NÚI RỪNG TÂY BẮC

Mùa thu năm 1952, Bộ Tổng tư lệnh mở chiến dịch Tây Bắc nhằm giải phóng vùng đất rộng lớn bị thực dân Pháp chiếm đóng. Hàng vạn bộ đội chủ lực tiến vào rừng sâu, nhu cầu về lương thực, đặc biệt là gạo ăn trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Để giữ bí mật cho các cung kho, thóc phải được tích trữ trong dân và chỉ được giã thành gạo ngay trước ngày bộ đội hành quân qua. Chị Lò Thị Đôi năm ấy tròn 20 tuổi, đã đứng ra thành lập "Biệt đội chày đêm" gồm hơn 50 cô gái Thái để ngày đêm giã gạo nuôi quân.

Đồn Pháp đóng trên đỉnh núi cao gần đó liên tục tung các toán phỉ và thám báo đi lùng sục, hễ nghe thấy tiếng chày giã gạo rộn ràng ở bản nào là chúng sẽ ập đến cướp bóc hoặc gọi pháo bắn phá. Để đối phó, chị Đôi nảy ra sáng kiến: chuyển toàn bộ các cối giã gạo bằng gỗ vào sâu trong các hang đá kín hoặc dưới lòng các khe suối sâu, nơi tiếng nước chảy ầm ầm sẽ át đi tiếng chày nện xuống lòng cối.

Dưới sự chỉ huy của chị Đôi, các cô gái bản ngày đi làm nương rẫy, đêm về lại thắp đuốc sáp ong, gồng mình bên những chiếc chày gỗ nặng trịch. Đôi bàn tay của các cô gái trẻ phồng rộp, rớm máu vì cọ xát liên tục, bả vai mỏi nhừ đau nhức nhưng nhịp chày chưa bao giờ dừng lại. Chị Đôi vừa giã vừa khẽ hát những điệu khắp Thái để giữ nhịp điệu đều đặn và động viên tinh thần chị em.

Suốt ba tháng chiến dịch, đội của chị Đôi đã giã sạch và đóng bao hơn 30 tấn gạo, vận chuyển an toàn ra các trạm trung chuyển hỏa tuyến. Những hạt gạo thấm đẫm những giọt mồ hôi và tình cảm yêu nước sâu nặng của chị Lò Thị Đôi cùng phụ nữ Tây Bắc đã góp phần nuôi no bộ đội, làm nên chiến thắng giải phóng hoàn toàn Sơn Long, Nghĩa Lộ.