Câu chuyện về thuyền trưởng Lê Văn Một – người lái tàu không số đầu tiên
Năm 1921, tại đất Tiền Giang, cậu bé Abel René chào đời trong một gia đình giáo học mang quốc tịch Pháp. Ông là con thứ 11 trong số 13 anh chị em. Cha là Đốc học Lê Văn Giỏi. Cậu bé thông minh, được học ở Mỹ Tho, Sài Gòn rồi ra Hà Nội. Lớn lên, Abel René vào thủy quân Pháp, từng làm hoa tiêu trên tuần dương hạm lớn nhất Đông Dương lúc bấy giờ.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã khiến chàng trai mang hai dòng máu Pháp – Việt bừng tỉnh. Ông nhận ra: “Nước Pháp không phải mẫu quốc của tôi!”. Từ đó, Abel René đổi tên thành Lê Văn Một (còn gọi là Út Một) và dấn thân theo cách mạng.
Trong kháng chiến chống Pháp, ông cùng đồng chí Bông Văn Dĩa tổ chức nhiều chuyến vận chuyển vũ khí từ Thái Lan về Nam Bộ bằng cả đường bộ (voi, bò) lẫn đường biển. Những chiến công thầm lặng ấy đã tạo tiền đề cho ý tưởng mở đường vận tải chiến lược trên Biển Đông sau này.
Năm 1962, khi Đảng quyết định mở đường Hồ Chí Minh trên biển, Lê Văn Một – lúc ấy đang là Cảng trưởng Cẩm Phả – được điều về Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân). Ông được chọn làm thuyền trưởng chiếc tàu gỗ đầu tiên mang tên Phương Đông 1, với chính trị viên là người bạn cũ Bông Văn Dĩa.
Đêm 11 tháng 10 năm 1962, tại bến K15 (Đồ Sơn, Hải Phòng), tàu Phương Đông 1 lặng lẽ nhổ neo, chở hơn 30 tấn vũ khí hướng về miền Nam. Sau gần một tuần lênh đênh trên biển Đông đầy sóng gió và nguy hiểm, sáng ngày 16 tháng 10 năm 1962, tàu cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn. Con đường Hồ Chí Minh trên biển chính thức được khai thông.
Sau chuyến mở đường lịch sử, ông còn chỉ huy thêm nhiều chuyến tàu khác vào các bến từ Đèo Cả đến Vàm Lũng, tiếp tục góp phần chi viện cho chiến trường miền Nam.
Lê Văn Một mất năm 1982. Năm 2011, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhật ký của ông được xuất bản, ghi lại những trang sử hào hùng của đoàn tàu không số.
Cuộc đời ông là hành trình từ một “người Pháp” trở thành người Việt yêu nước, từ hoa tiêu tàu chiến Pháp đến thuyền trưởng con tàu không số đầu tiên mở ra huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển – con đường đã góp phần làm nên chiến thắng năm 1975.
