Chào mừng đến với Hồ

Võ Nguyên Giáp từng tham gia hoạt động cách mạng bí mật ở Huế từ những năm 1927-1928, cùng các bạn học say mê truyền tay nhau đọc cuốn “Bản dự án chế độ thực dân Pháp” và cuốn Người báo cùng khổ (Le Paria) do Nguyễn Ái Quốc viết từ Pháp gửi về. Anh cũng từng bị ui học sau khi tổ chức một cuộc chiến bãi khóa và bị bắt giam ở Nhà lao Thừa phủ (Huế), vì ủng hộ Xô Viết - Nghệ Tĩnh…

Nhưng bước mộng cuộc đời Võ Nguyên Giáp, một cử nhân Luật, Giáo sư dạy Sử Trường Tư Sóc Thăng Long hồi ấy chỉ thật sự đến khi ngày 5/3/1940, ông cùng Phạm Văn Đồng lên Lào Cai rồi vượt qua Côn Minh, Trung Quốc để gặp Hồ Chí Minh. Sau mấy ngày chờ đợi, ông được đón lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc ở Thúy Hồ.

Ông kể trong hồi ký: “Đến Thúy Hồ, tôi thấy anh Vũ Anh ngồi trong một chiếc thuyền với một người đứng tuổi gầy có đôi mắt rất sáng, mặc một bộ quần áo Tôn Trung Sơn bạch ngọc, Tôi nhận ra ngay chính là đồng chí Nguyễn Ái Quốc. Nếu vậy thì bức ảnh ngày trước tôi đã được xem thì anh ở ngoài linh hoạt và sắc nét hơn nhiều… Ngay từ phút đầu, tôi cảm thấy mình được ở rất gần Bác, được quen biết Bác từ rồi. Con người của Bác ra một cái gì đó rất sáng sủa, giản dị. Tôi không nhận thấy ở Bác có gì đặc biệt, là khác cả. Chỉ có một điều làm tôi chú ý lúc bây giờ là trong câu chuyện, Bác thường nói chen nhiều tiếng địa phương miền trung. Không ngờ một người xa nước lâu năm như Bác vẫn giữ tiếng nói quê hương… Cho mãi về sau này, được công liên tiếp với Bác, tôi vẫn giữ nguyên một cái cảm giác như ngày gặp Bác lần đầu tiên trên Thúy Hồ”. (1)

Sau cuộc gặp gỡ, Bác viết giấy giới thiệu Cao Hồng Lĩnh, Võ Nguyên Giáp và Phạm Văn Đồng đi học Trường Quân chính ở Diễn An. Bác sĩ đi học lại các anh: “Cố gắng học thêm quân sự”.

Nhưng khi nghe tin phát-xít Đức tiến công Pháp (15/6/1940), phủ Pê-tanh chấp nhận mọi điều kiện đầu hàng (22/6/1940), tạo ra những điều kiện mới cho sự phát triển của phong cách sống, Nguyễn Ái Quốc quyết định dừng việc cử ba đồng chí đi học tại Diên An và nhấn mạnh: “Đây là cơ hội lợi ích cho Việt Nam. Ta phải tìm mọi cách về nước để tranh thủ thời cơ. có tội với cách mạng". (2)