Chi đoàn Trường THCS Tức Tranh - Câu chuyện về liệt sĩ Từ Sơn Động

Trong ký ức của gia đình, ngày người thanh niên Từ Sơn Động lên đường nhập ngũ vẫn luôn hiện lên rõ ràng như mới hôm qua. Hôm ấy, cô em gái mới tám tuổi chạy lon ton ra sân vận động thị trấn Đông Triều (nay là phường Đông Triều) để tiễn anh. Cô còn quá nhỏ để hiểu rằng đó có thể là lần cuối cùng nhìn thấy anh trai mình.

Người anh cúi xuống xoa đầu em, dỗ dành: “Đừng khóc, anh đi, hòa bình anh sẽ về…”

Nhưng lời hứa giản dị ấy đã dừng lại mãi mãi ở tuổi hai mươi mốt.

Từ Sơn Động sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh đặc biệt. Anh là con riêng của bà ngoại, là anh cùng mẹ với các em trong gia đình. Theo lời người thân kể lại, anh không cao lắm, chỉ hơn mét sáu một chút, nhưng có gương mặt sáng sủa, thư sinh và hiền lành. Dù không cùng cha với các em, anh vẫn luôn hết lòng yêu thương và nhường nhịn. Trong những bữa ăn nghèo khó, khi chỉ có củ khoai hay củ sắn, anh cũng luôn dành phần tốt hơn cho em nhỏ.

Tuổi thơ của anh lớn lên trong những năm tháng đất nước còn nhiều thiếu thốn. Cái ăn chưa đủ no, cái mặc chưa đủ ấm, nhưng Từ Sơn Động lại là một học sinh học rất giỏi. Năm 1967, khi mới 17 tuổi, anh thi đỗ vào Trường Trung cấp Thủy sản Hải Phòng. Tương lai dường như đã mở ra trước mắt chàng trai trẻ.

Thế nhưng, chưa học hết học kì đầu tiên, trước tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, anh xin bảo lưu việc học và viết đơn tình nguyện ra chiến trường.

Gia đình không đồng ý. Người mẹ khóc rất nhiều. Không ai muốn người con trai của mình bước vào nơi bom đạn. Nhưng Từ Sơn Động đã lựa chọn theo cách của riêng mình. Anh cắt tay, lấy máu viết vào đơn xin nhập ngũ. Một giọt máu nhỏ rơi xuống trang giấy, nhưng đó là lời thề của tuổi trẻ. Giọt máu ấy không chỉ là sự quyết tâm của một thanh niên, mà còn là lời hứa thiêng liêng với Tổ quốc trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Sau khi nhập ngũ, Từ Sơn Động trở thành lính đặc công. Anh chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên, rồi sau đó ra Quảng Trị – nơi được coi là một trong những chiến trường khốc liệt nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Những bức thư anh gửi về nhà không nhiều. Nét chữ vội vàng, đôi chỗ nguệch ngoạc vì viết trong điều kiện chiến trường. Nhưng trong thư, anh luôn giữ giọng điệu lạc quan. Anh dặn gia đình giữ gìn sức khỏe, nhắc các em cố gắng học hành, và tuyệt nhiên không nhắc đến những hiểm nguy mà mình đang phải đối mặt. Có lẽ anh không muốn người thân nơi hậu phương phải lo lắng. Có lẽ người lính trẻ đã quen với việc giấu đi nỗi gian khổ của mình để gia đình được yên lòng.

Ngày 3 tháng 3 năm 1970, Từ Sơn Động hi sinh trên chiến trường Quảng Trị. Khi ấy, anh vừa tròn hai mươi mốt tuổi – cái tuổi mà nhiều người còn đang bắt đầu những ước mơ của cuộc đời. Anh ngã xuống nơi rừng sâu, giữa bom đạn của chiến tranh. Tên anh được ghi vào danh sách liệt sĩ, nhưng hài cốt vẫn nằm lại đâu đó giữa núi rừng và đất đỏ chiến trường. Gia đình anh đã chờ đợi suốt nhiều năm. Sau khi chiến tranh kết thúc, người thân đi tìm, hỏi han, dò hỏi khắp nơi nhưng vẫn không có tin tức. Anh như hòa vào đất mẹ Quảng Trị, như tan vào màu đất đỏ của chiến trường xưa.

Người mẹ năm nào vẫn không ngừng hi vọng. Mỗi lần ra chợ, thấy những đoàn xe chở bộ đội từ chiến trường trở về trong niềm vui đoàn tụ của bao gia đình, bà lại hòa vào dòng người, ngơ ngác tìm một bóng dáng quen thuộc. Bà vẫn tự nhủ với mình rằng: biết đâu có sự nhầm lẫn nào đó, biết đâu con trai mình vẫn còn sống. Nhưng phép màu đã không đến. Người mẹ ấy đã ra đi khi chưa một lần được đón con trở về. Mãi đến năm 2009, sau gần bốn mươi năm, gia đình mới tìm được hài cốt của liệt sĩ Từ Sơn Động. Việc tìm kiếm ấy có được nhờ sự giúp đỡ của những người đồng đội cũ và những ký ức chắp vá của một người lính từng chiến đấu cùng anh.

Ngày đưa anh trở về quê hương, trời lặng gió.

Khi tiểu sành được đặt xuống, tất cả những người thân đều bật khóc. Đó không chỉ là nước mắt của đau thương, mà còn là nước mắt của sự đoàn tụ sau gần bốn mươi năm chờ đợi. Người lính đặc công năm xưa cuối cùng đã trở về với quê hương, với gia đình.

Cuộc đời của Từ Sơn Động dừng lại ở tuổi hai mươi mốt. Một tuổi trẻ, một tương lai, một cuộc đời bình dị có thể đã mở ra phía trước. Nếu còn sống, có lẽ anh cũng sẽ có gia đình, có con cháu, có những tháng ngày bình yên như bao người khác.

Nhưng anh đã chọn hi sinh. Sự hi sinh ấy đã góp phần để đất nước có ngày hòa bình, để những thế hệ sau được sống trong tự do. Tên anh vẫn còn đó trên bia mộ. Tuổi hai mươi của anh đã dừng lại, nhưng Tổ quốc đã lớn lên từ sự hi sinh của anh và biết bao người lính trẻ khác.

Những người lính tuổi hai mươi đã nằm lại nơi rừng sâu núi thẳm, hóa thân mình vào sông núi, để đất nước có ngày hôm nay.