Chí sĩ Lương Ngọc Quyến.
Lương Ngọc Quyến là con trai của cụ Lương Văn Can (người sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục). Ông là một trí thức yêu nước nhiệt thành, từng sang Nhật du học trong phong trào Đông Du. Năm 1914, ông bị thực dân Pháp bắt và giam tại nhà tù Thái Nguyên. Tại đây, chúng tra tấn dã man, dùng dùi sắt đóng xuyên qua bàn chân ông, khiến ông bị liệt cả hai chân, không thể đi lại được.
VIÊN ĐẠN CUỐI CÙNG CỦA NGƯỜI CHÍ SĨ BẠI LIỆT
Lương Ngọc Quyến là con trai của cụ Lương Văn Can (người sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục). Ông là một trí thức yêu nước nhiệt thành, từng sang Nhật du học trong phong trào Đông Du. Năm 1914, ông bị thực dân Pháp bắt và giam tại nhà tù Thái Nguyên. Tại đây, chúng tra tấn dã man, dùng dùi sắt đóng xuyên qua bàn chân ông, khiến ông bị liệt cả hai chân, không thể đi lại được.
Dù thân thể tàn phế, Lương Ngọc Quyến vẫn dùng trí tuệ uyên bác của mình để cảm hóa binh lính người Việt trong trại giam, trong đó có Đội Cấn. Đêm 30/8/1917, cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên bùng nổ. Nghĩa quân phá ngục, giải cứu Lương Ngọc Quyến. Ông được tôn làm Quân sư.
Trong những ngày nghĩa quân làm chủ tỉnh lỵ Thái Nguyên, Lương Ngọc Quyến dù phải ngồi xe hoặc được người cõng, vẫn hăng hái vạch kế hoạch tác chiến, soạn thảo hịch cứu nước. Tuy nhiên, trước sức mạnh áp đảo của quân Pháp viện binh, nghĩa quân buộc phải rút lui ra ngoài thị xã để bảo toàn lực lượng.
Biết mình tàn phế, đi lại khó khăn sẽ làm vướng chân và chậm bước tiến của nghĩa quân, Lương Ngọc Quyến đã đưa ra một quyết định xé lòng. Ông nói với Đội Cấn và các đồng chí: "Tôi nợ nước chưa trả xong mà thân thể đã tàn phế thế này. Các ông hãy giết tôi đi để đỡ gánh nặng cho quân đội, để các ông rảnh tay mà đánh giặc".
Đội Cấn và nghĩa quân khóc ròng, không ai nỡ ra tay. Lương Ngọc Quyến khẳng khái nói: "Vậy hãy cho tôi một viên đạn". Ông đã tự sát ngay tại trận tiền để không sa vào tay giặc và để đồng đội yên tâm rút lui. Cái chết bi tráng của Lương Ngọc Quyến là đỉnh cao của đức hy sinh: Chết để mở đường sống cho đại nghĩa.
Lương Ngọc Quyến là hình mẫu của kẻ sĩ Bắc Hà: Uy vũ bất năng khuất. Đôi chân bị tàn phế bởi dùi sắt quân thù không ngăn được tư tưởng của ông bay cao.
Hành động xin chết để không làm vướng chân đồng đội của ông khiến tôi xúc động nghẹn ngào. Đó là sự hy sinh cao thượng và trong sáng nhất. Ông nhắc nhở chúng ta rằng: Giá trị của một con người không nằm ở sự lành lặn của thân thể, mà nằm ở sự vĩ đại của tâm hồn và ý chí.
