Chiến công của bộ đội Ký Con trên Vịnh Hạ Long
Vịnh Hạ Long không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan kỳ vĩ, địa chất đặc sắc và giá trị văn hóa, mà còn là nơi ghi dấu những chiến công vang dội trong lịch sử, trong đó có trận đánh chiếm tàu chiến Pháp của Đại đội Ký Con 79 năm trước. Sau chiến thắng Bí Chợ ngày 1/7/1945, số quân của Chiến khu Đông Triều đã lên tới gần 400 người, được tổ chức thành các tiểu đội, trung đội tương đối hoàn chỉnh. Một trong những tiểu đội đặc biệt được thành lập dưới sự chỉ huy của Lê Phú, lấy tên là Ký Con – bí danh của Đoàn Trần Nghiệp, lãnh tụ Quốc dân Đảng – được Ủy ban Quân sự cách mạng Chiến khu chuẩn y. Các chị em Phụ nữ cứu quốc ở Đông Triều còn tặng Tiểu đội một lá cờ đỏ thắm thêu dòng chữ “Ký Con”, biểu tượng cho niềm tin và tinh thần chiến đấu của những người trẻ tuổi.
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, trung đội Ký Con phát triển thành Đại đội Vệ quốc đoàn Ký Con, trở thành lực lượng nòng cốt bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ ở vùng duyên hải Bắc Bộ. Đệ tứ Chiến khu chỉ huy, Nguyễn Bình, quyết định điều Đại đội Ký Con tăng cường lực lượng cho Hòn Gai. Chiều 6/9/1945, Đại đội hành quân qua Sở Đoan, Hải Phòng, neo đậu tàu thuyền và ca nô, chuẩn bị lên tàu. Sáng 7/9, khi vừa đổ bộ lên Hòn Gai, các chiến sĩ nhận được tin một tàu chiến Pháp đang đậu trên Vịnh Hạ Long. Không kịp nghỉ ngơi, Đại đội trưởng Lê Phú nhanh chóng ra lệnh cho hai tiểu đội Trung đội 1 xuống tàu Bạch Đằng, trong khi Tiểu đội 3 xuống tàu Giao Chỉ để truy đuổi tàu Cray-xắc. Đứng trên mỏm núi đá, Lê Phú ra lệnh cho tàu Cray-xắc dừng lại và đầu hàng, nhưng tàu địch bỏ chạy.
Không chút chần chừ, đồng chí Bùi Sinh cùng bốn chiến sĩ mượn ca nô chở khách lao thẳng vào thành tàu Cray-xắc. Các chiến sĩ Ký Con nhanh nhẹn nhảy lên boong, buộc thủy thủ Pháp phải đầu hàng, và lập tức tước vũ khí của chúng. Đồng chí Bùi Sinh cùng tiểu đội được giao nhiệm vụ phụ trách tàu, trong khi Tư lệnh Nguyễn Bình trực tiếp ra Hòn Gai, gỡ chữ Cray-xắc và gắn hai chữ Ký Con bằng đồng ở mũi và đuôi tàu, ghi công những cán bộ, chiến sĩ dũng cảm đã phối hợp chiếm tàu trên biển Vịnh Hạ Long.
Chỉ vài ngày sau, ngày 11/9/1945, tàu Ô-đa-xi-ơ của Hải quân Pháp tiến vào vùng biển Hòn Gai. Nhìn thấy tàu Cray-xắc mang cờ đỏ sao vàng, thủy thủ Pháp hoảng hốt bỏ chạy, vứt bỏ điện đài và vũ khí xuống biển để tránh bị đánh đắm. Tiểu đội chiến đấu trên tàu Ký Con lập tức mở hết tốc lực đuổi theo, áp sát mạn tàu địch. Bùi Sinh và các chiến sĩ nhanh nhẹn nhảy sang tàu đối phương, buộc thủy thủ hoảng sợ giơ tay xin hàng. Lá cờ tam tài bị hạ xuống, cờ đỏ sao vàng được kéo lên, ghi dấu chiến công thứ hai của Đại đội Ký Con trên biển Hạ Long sau ngày Quốc khánh 2/9/1945.
Sau đó, Đại đội Ký Con tiếp tục chiến đấu và lập nhiều chiến công khác: đánh dẹp quân Việt Cách tháng 9/1945 tại Hòn Gai, tấn công Đồn Cao Cô Tô tháng 11/1945, cùng các đơn vị khác đánh lui hàng chục đợt tiến công của quân Pháp tại Hải Phòng tháng 11/1946. Đại đội Ký Con không ngừng phát triển thành Tiểu đoàn, rồi Trung đoàn Ký Con – tức Trung đoàn 66 – lực lượng chủ lực của Liên khu Ba. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Trung đoàn đã lập nhiều chiến công xuất sắc, mùa xuân năm 1975 trở thành mũi lao thép cùng Lữ đoàn xe tăng 203 tiến thẳng vào Dinh Độc Lập. Năm 2000, Đại đội Ký Con được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chiến công vang dội của bộ đội Ký Con trên Vịnh Hạ Long không chỉ là những trận đánh cụ thể mà còn là minh chứng sống động về tinh thần quả cảm, ý chí kiên cường và lòng yêu nước của những người chiến sĩ trẻ, để lại niềm tự hào bất diệt cho lực lượng vũ trang Quảng Ninh và lịch sử dân tộc Việt Nam.
