Chiến công đầu của bộ đội tên lửa

Ngày 7-1-1965, Trung đoàn Tên lửa 236 - đơn vị tên lửa đầu tiên của Quân chủng Phòng không-Không quân được thành lập gồm các Tiểu đoàn 61, 62, 63, 64, 65. Nguyễn Văn Ninh lúc đó vừa mới học tập 3 năm ở Học viên Phòng không Giu-cốp (Liên Xô) về và đảm nhiệm chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 64. Toàn trung đoàn bắt đầu học tập sử dụng loại tên lửa CA-75. Mọi cán bộ, chiến sĩ đều tập trung nỗ lực học tập lý thuyết lẫn thực hành miệt mài từ 12-14 tiếng trong một ngày. Thời gian huấn luyện lúc đầu dự tính là 8 tháng.

Tháng 6-1965, đế quốc Mỹ leo thang một nấc mới, ném bom khu Tây Bắc, đoạn đường số 1 ở Ninh Bình. Tháng 7, chúng đánh tuyến đường sắt Phú Thọ-Yên Bái, khu công nghiệp Việt Trì, nhà máy dệt Nam Định… Trước tình hình trên, Bộ Tổng tham mưu đã chỉ thị cho Quân chủng Phòng không-Không quân nhanh chóng đưa bộ đội tên lửa phòng không ra chiến đấu, nhưng không triển khai tại các trận địa đã được xây dựng quanh khu vực Hà Nội. Lực lượng được sử dụng là Trung đoàn 236 cùng các đơn vị pháo cao xạ, ra đa. Hình thức chiến thuật là cơ động, phục kích, đón lõng, nhử địch đến mà đánh, nghi binh, hiệp đồng chặt chẽ với các địa phương. Khu vực tác chiến là Suối Hai, Trung Hà thuộc huyện Bất Bạt (nay là huyện Ba Vì) tỉnh Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội). Công tác chuẩn bị phải tiến hành xong trước ngày 20-7-1965 để hành quân chiếm lĩnh trận địa mới và bước vào chiến đấu.

Công tác chuẩn bị cho trận đánh quan trọng này được triển khai khẩn trương với khẩu hiệu hành động: “Tất cả cho bộ đội tên lửa ra quân đánh thắng trận đầu”. Đảng ủy Trung đoàn 236 ra Nghị quyết: “… Chỉ được đánh thắng, không được lỡ thời cơ, không được để địch chủ động tấn công trước… Phải bảo đảm cho người và vũ khí, khí tài”. Được biết bộ đội tên lửa cùng nhiều đơn vị pháo, ra đa sắp ra quân đánh lớn, ngày 19-7-1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Đại đội 1, Trung đoàn 234 (Đoàn Tam Đảo). Tại đây, Người căn dặn: “Giặc Mỹ đang leo thang miền Bắc, còn ở miền Nam chúng đang tăng thêm quân, thêm súng… Phải nêu cao quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược… Dù đế quốc Mỹ có lắm súng, nhiều tiền, dù chúng có B-57, B-52 hay “bê” gì đi chăng nữa ta cũng đánh. Từng ấy máy bay, từng ấy quân Mỹ chứ nhiều hơn nữa ta cũng đánh, mà đã đánh là nhất định thắng”. Ngay trong buổi chiều và tối 19-7, Chính ủy Quân chủng đã truyền đạt đi những tình cảm thân thương của Bác Hồ đến cán bộ, chiến sĩ toàn quân chủng. Đó là nguồn cổ vũ lớn lao, tư tưởng chỉ đạo tác chiến với bộ đội phòng không, đặc biệt với bộ đội tên lửa sắp ra quân đánh trận đầu.

Đêm 20-7-1965, các đơn vị làm lễ xuất quân, đến cuối ngày 21-7 thì các tiểu đoàn đã triển khai xong ở trận địa mới bảo đảm bí mật tuyệt đối.

Ta nhận định, máy bay trinh sát địch đã chụp ảnh các trận địa xung quanh Hà Nội, nhưng nhà cầm quyền Mỹ vẫn phán đoán: Miền Bắc giỏi lắm cũng phải đến giữa năm 1966 mới có thể huấn luyện xong bộ đội tên lửa và mới có thể vào chiến đấu được.

Ba ngày trôi qua kể từ khi các tiểu đoàn tên lửa triển khai xong, máy bay địch vẫn chưa đến. Tinh thần bộ đội trở nên căng thẳng, nôn nóng. Chính ủy Phạm Đăng Ty đến từng tiểu đoàn động viên bộ đội bình tĩnh, giữ quyết tâm chiến đấu. Ngày 24-7-1965, trời nắng, oi bức, lá ngụy trang đã được thay nhiều lần mà vẫn héo khô. Trong buồng máy, các xe ở khu trung tâm có lúc nhiệt độ lên đến 43-44 độ C. Đến đầu giờ chiều, nghe tin các đơn vị pháo cao xạ bảo vệ nhà máy súp-pe phốt phát Lâm Thao, Phú Thọ bắn rơi 2 máy bay làm cho toàn cụm bộ đội Suối Hai, Trung Hà sôi nổi hẳn lên. Các đài ra đa thay phiên nhau mở máy trực ban tăng cường, kiểm soát chặt chẽ vùng trời hướng Tây và Tây Nam. Đến 15 giờ 30 phút cùng ngày, nhiều tốp máy bay xuất hiện ở biên giới Lào-Việt. 10 phút sau, một tốp lớn bay đến khu vực Mộc Châu (Sơn La) thì tách tốp. Hai chiếc RF-101 trinh sát phía Tây Việt Trì (Phú Thọ), một tốp 4 chiếc F-4C bay theo trục sông Đà lên hướng Bắc làm nhiệm vụ chặn kích, đối phó với máy bay ta từ các sân bay Hòa Lạc và Nội Bài. Đại đội ra đa 26 đã phát hiện và thông báo về số lượng, kiểu loại, độ cao 4 chiếc F-4C là khoảng 7000m.

Từ sở chỉ huy tiền phương, Trung đoàn trưởng Trần Nhẫn ra lệnh Tiểu đoàn 63, Tiểu đoàn 64 theo dõi tốp 4 chiếc F-4C. Trong xe điều khiển, kíp chiến đấu hoạt động náo nhiệt. Tốp F-4C đã bay vào cự ly 78-65km, các tiểu đoàn trưởng trao đổi với chuyên gia bạn, theo phương án tác chiến. Sau khi phát sóng cao tần, mục tiêu hiện rõ trên màn hiện sóng, lần đầu tiên nhìn thấy máy bay địch trên màn hình, các kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 63 và Tiểu đoàn 64 đều hồi hộp nhưng vẫn tập trung cao độ vào thao tác, bám sát mục tiêu. Mục tiêu đã bay vào khu vực phóng, hồi còi vang khắp trận địa. Đài điều khiển và 6 bệ phóng đã đồng bộ. Lệnh phóng đạn được phát ra, trong nháy mắt, những quả tên lửa lao vút vào không trung. Hai quả đạn của Tiểu đoàn 63 gặp mục tiêu ở cự ly 25km, còn hai quả đạn của Tiểu đoàn 64 gặp mục tiêu ở cự ly 23km. Trên màn hình, các kíp chiến đấu thấy rõ tín hiệu đạn nổ lóe sáng, hạ nhanh độ cao, mờ dần và biến mất. Mục tiêu bị tiêu diệt. Cả trận địa vui mừng khôn xiết!

Hai giờ sau trận đánh, sở chỉ huy trung đoàn nhận được những mảnh máy bay có nhãn hiệu F-4C và Đại úy Phi công Rốt-xcôi-ê Phơ-be (Roscoe Fobair) bị bắt, hắn là tốp trưởng, từng lái máy bay 20 năm. Tin tên lửa bắn hạ máy bay Mỹ loan đi khắp nơi. Chiến công đầu đã khích lệ bộ đội tên lửa liên tiếp lập công ở những ngày sau đó.