Chiến công vang dội của Tiểu đoàn 59

Thực hiện chủ trương của Liên khu ủy và quyết định của BTL Liên khu 5, ngày 10/6/1950, tại thôn 10, xã Tam Chánh, huyện Tam Kỳ (nay là thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam), Tiểu đoàn 59 được thành lập (gồm Đại đội 6 độc lập của thành phố Đà Nẵng, Đại đội 11 của tỉnh Quảng Nam và cơ quan Tiểu đoàn bộ) do đồng chí Nguyễn Lựu là Tiểu đoàn trưởng và Phạm Đạo làm Chính trị viên. Cuối năm 1950, Tiểu đoàn được bổ sung thêm Đại đội 4 bộ đội địa phương của tỉnh Quảng Nam.

Ngay sau khi thành lập, dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Lựu, tham gia chiến dịch Hoàng Diệu mùa Hè năm 1950, Tiểu đoàn 59 đã lập được nhiều thành tích trong chống địch càn quét ở Quảng Nam. Đến giữa năm 1951, Tiểu đoàn hoạt động độc lập, với nhiệm vụ tổ chức đánh tiêu diệt một số tháp canh, diệt từng bộ phận nhỏ, phá thế kìm kẹp của địch ở vùng tạm chiếm. Đơn vị đã đánh hạ 7 tháp canh, diệt 85 tên địch, thu 5 súng trung liên, 15 tiểu liên, 120 súng trường và nhiều quân trang quân dụng khác.

Cuối năm 1951, Tiểu đoàn được BTL Liên khu điều về Bình Định bổ sung cho Trung đoàn 803. Trong đội hình Trung đoàn chủ lực, Tiểu đoàn được kiện toàn về tổ chức, bổ sung 1 đại đội trợ chiến, được trang bị súng cối, đại liên; học tập chính trị, huấn luyện quân sự; không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng chiến đấu với nhiều cách đánh mới. Từ đó, Tiểu đoàn tham gia và lập nhiều chiến công vang dội trong chiến dịch Đông – Xuân 1951 – 1952 tại phía Nam Tây Nguyên, chiến dịch Hè – Thu 1952 tại Quảng Nam – Đà Nẵng, chiến dịch Đông – Xuân 1953. Tiêu biểu các trận đánh Ai Nu, Kỳ Lam, Lệ Sơn (Hòa Vang, Đà Nẵng ngày nay), Đồn Nhất – Hải Vân quan, Thượng An – lô cốt Đầu Đèo, Đường 19…

Trong Chiến dịch Hè 1953, đại bộ phận Trung đoàn 803 được lệnh lên Nam Tây Nguyên. Riêng Tiểu đoàn 59 cơ động vào Khánh Hòa. Sau một tuần hành quân, Tiểu đoàn đã đặt chân đến Đá Bàn (phía Tây Bắc thị xã Ninh Hòa ngày nay). Lúc này, đơn vị còn lại Đại đội 6, Đại đội 4 và Đại đội 8 trợ chiến, do các đồng chí Nguyễn Lựu, Phạm Đạo và Hà Vy Tùng (Trung đoàn phó) chỉ huy.

Nha Trang – Khánh Hòa lúc bấy giờ là trung tâm chính trị, quân sự của Pháp ở Nam Trung Bộ. Chúng ra sức chốt chặn, khống chế toàn bộ địa bàn bằng một hệ thống đồn bốt và tháp canh dày đặc, án ngữ các trục đường quan trọng trong tỉnh và lấn sâu vào các thôn, xóm.

Kế thừa kinh nghiệm các trận đánh, ngày 6/4/1953, Đại đội 6 và Đại đội 4 diệt 2 tháp canh Tân Phong và Nhĩ Sự. Đêm ngày 8/4/1953, Đại đội 11 diệt tháp canh Cầu Lớn (đoạn đường Ninh Hòa – Hòn Khói) và diệt một trung đội lính ngụy, bắt 42 tù binh, thu vũ khí, giải thoát 50 dân thường bị giặc bắt. Ngày 15/4/1953, Đại đội 11 diệt tiếp hai tháp canh Mỹ Lệ và Hội Bình ở Hòn Hèo, bắt 40 tù binh, thu nhiều vũ khí. Đồng thời, tổ chức xây dựng, huấn luyện cách đánh đặc công cho một trung đội của Tỉnh đội Khánh Hòa và góp phần phát triển chiến tranh du kích ở vùng địch hậu.

“Đánh hơi” quân chủ lực ta ở Đá Bàn, địch huy động một trung đoàn lính Âu – Phi – ngụy, trang bị hỏa lực mạnh càn quét vào chiến khu Đá Bàn. Ngày 18/4/1953, Pháp huy động một lực lượng lớn, có máy bay, pháo yểm trợ đánh lên căn cứ của ta. Chiều 20/4/1953, địch rơi vào trận địa phục kích của Tiểu đoàn 59. Với tinh thần chiến đấu ngoan cường, ta đã tiêu diệt và bắt hơn 400 tên địch, thu 1 khẩu đại liên, hàng trăm súng các loại, buộc chúng phải rút lui. Thắng lợi của trận đánh đã tạo tiếng vang lớn, chỉ với một lực lượng nhỏ, ta đã đánh thắng cả một trung đoàn địch mạnh về quân số và hỏa lực, làm thất bại âm mưu của chúng, bảo vệ an toàn chiến khu Đá Bàn – căn cứ kháng chiến quan trọng của tỉnh Khánh Hòa.

Những chiến công oanh liệt của Tiểu đoàn 59 đã ghi vào lịch sử chiến đấu anh dũng, oai hùng của quân – dân Việt Nam nói chung, Liên khu 5 nói riêng, góp phần làm thất bại âm mưu của địch; khẳng định sự mưu trí, linh hoạt, sáng tạo, cách đánh hiệu quả của Bộ đội Việt Nam. Đồng thời, để lại những bài học vô giá về sử dụng lực lượng và làm công tác chuẩn bị chiến đấu; phát huy sức mạnh chính trị, tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của cán bộ, chiến sĩ, người chỉ huy – Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Lựu; làm phong phú thêm kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam.

HÀ THANH

http://baoquankhu5.vn/chien-cong-vang-doi-cua-tieu-doan-59/