Chiến sĩ Mai Văn Hạc: Người Vệ quốc đoàn và bản án tử hình Côn Đảo mang số hiệu 1004 PU
Mai Văn Hạc (1924 - 1975) quê ở Nam Định (nay thuộc Ninh Bình), là một đội trưởng võ trang kiên cường của phong trào Thanh niên tiền phong. Bị Pháp bắt năm 1945 và kết án tử hình với số tù 1004 PU, ông bị giam tại Khám Lớn Sài Gòn rồi đày ra Côn Đảo. Thoát khỏi chốn lao tù năm 1951, ông tiếp tục hoạt động bí mật tại Sài Gòn và đã cống hiến trọn đời cho cách mạng, hy sinh đúng vào ngày giải phóng miền Nam 30-4-1975.
Ông sinh ngày 17 tháng 2 năm 1924. Quê ông thôn Lập Vũ, Hiệp Hưng, Vũ Bản, tỉnh Nam Định (Theo phương án sáp nhập mới, tỉnh Nam Định được sáp nhập vào tỉnh Ninh Bình, lấy tên chung là Ninh Bình).
Cha ông tên là Mai Văn Hàm, tham gia Cách mạng bị Tây bắn chết năm 1947, được công nhận là liệt sĩ. Mẹ ông tên là Trần Thị Túc.
Năm 1944, ông tham gia hoạt động trong phong trào Thanh niên tiền phong, là đội trưởng đội võ trang, thuộc đơn vị Phan Đình Phùng. Bên Khánh Hội, phong trào nổi dậy, đi lại khu vực chợ Cầu dỡ, Thành Miếu Hội đồng, được vũ trang đánh địch hưởng ứng phong trào. Ông cùng với đơn vị đứng lên giết Tây. Cấp trên của ông lúc bấy giờ là ông Nguyễn Văn Sang lãnh đạo vùng Sài Gòn khu vực Chợ Cũ.
Tháng 9 năm 1945, ông bị thực dân Pháp bắt, chúng đánh đập tra khảo nhưng không tìm ra được một lời khai nào của ông. Chúng giam nhốt ông ở bót Catinat 6 tháng rồi chuyển sang giam ở Khám Lớn Sài Gòn (Sài Gòn nay thuộc TP Hồ Chí Minh).
Tòa án quân sự Pháp xét xử kết án ông tử hình. Ông vẫn bình tĩnh, luôn tỏ rõ ý chí bất khuất kiên trung của mình. Lúc ấy, ông Huỳnh Văn Phát đã gởi thơ cho Đảng xã hội Pháp và được can thiệp nên chúng hoãn thi hành án. Số tù tử hình của ông là 1004 PU.
Tại Khám Lớn Sài Gòn lúc này có tất cả 86 tử tù hình, chỉ trong tháng 7 năm 1947, chúng đã xử bắn hết 40 người tù chính trị yêu nước, số còn lại chúng lưu đày ra Côn Đảo (Côn Đảo nay thuộc TP Hồ Chí Minh), giam nhốt tại banh I khám tử hình.
Năm 1949, chúng đưa ông về Sài Gòn xử lại, nhưng chúng chưa đưa ra tòa xử được. Năm 1951, ông được Đảng xã hội Pháp can thiệp chúng trả tự do cho ông.
Ông về Sài Gòn tiếp tục làm cơ sở hoạt động Cách mạng cho đến ngày 30-4-1975. (Lưu ý: Tư liệu gốc có sự mâu thuẫn khi chú thích ảnh ghi ông hy sinh ngày 30-4-1975, nhưng nội dung bài viết lại ghi "Nay ông và gia đình đang cư ngụ và sinh sống tại nhà số 91 đường Lê Thánh Tôn, phường Bến Nghé, quận 1, Tp. Hồ Chí Minh". Chi tiết này cần đối chiếu thêm với lịch sử).
