CHIẾN THẮNG CHÀY ĐẠP

Di tích tọa lạc tại ấp 4, xã Thạnh Hòa, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang cũ (nay thuộc xã Phụng Hiệp, TP Cần Thơ). Chúng ta có thể đi bằng đường thủy và đường bộ đến di tích đều thuận tiện.

Trước đây, theo bà con trong vùng, Chày Đạp là tên của một loại công cụ phổ biến nông dân dùng chân để giã gạo.    

Chày Đạp là vùng nông thôn, ruộng lúa và vườn tạp, chỉ có một số ít là vườn cây ăn trái. Thời kháng chiến chống Mỹ, nơi đây là một trong những vùng tranh chấp giữa ta và địch, chúng thường xuyên càn quét bắn phá, thiết lập hệ thống đồn bót, dồn dân vào ấp chiến lược, dựng trận địa pháo 105 ly để khống chế lực lượng cách mạng, nhưng cả ba lần đụng độ với tiểu đoàn Tây Đô tại địa bàn Chày Đạp chúng đều thất bại thảm hại.

Khi nhắc đến Chiến Thắng Chày Đạp chúng ta không thế nào quên chiến công củaTiểu đoàn Tây Đô, đây đơn vị nòng cốt của lực lượng vũ trang tỉnh Cần Thơ, trong quá trình chiến đấu đã trưởng thành và lập được nhiều thành tích trong các hình thức chiến thuật, có sở trường đánh điểm giỏi và chiến đấu độc lập cấp đại đội tốt. Những thành tích đó đã thể hiện trong 3 trận đánh Chày Đạp:  

* Đầu tiên là trận Chày Đạp I vào ngày 08/7/1960:   

Sau năm 1954, Mỹ tuyên bố không thừa nhận Hiệp định Giơ-ne-vơ và tiến hành những cuộc đánh phá vùng căn cứ thanh trừng khủng bố lực lượng cách mạng, điển hình là luật 10/59. Với luật này, chúng công khai chém giết hàng loạt những người yêu nước và vô số người dân vô tội, dùng phương châm “đạp lên oán thù mà tiến”, “thà giết lầm hơn bỏ sót”, hòng dìm phong trào cách mạng vào trong biển máu.  

* Đây là hình ảnh của Tiểu đoàn Tây Đô trong trận đánh Chày Đạp I vào năm 1960 đồng chí Biện Quốc Chí (tên thường gọi là Dương Nhậm)- Nguyên Tiểu đoàn trưởng đơn vị 49.

Đúng như dự kiến, khoảng 03 giờ sáng ngày 09/7/1960, hơn 20 xe GMC chở tiểu đoàn thủy quân lục chiến ngụy từ Cần Thơ kéo về Cái Tắc, đến Rạch Gòi dừng lại. Bọn chúng hành quân cặp kinh Rạch Gòi vào hướng ngã tư “nhà máy cháy”. Chúng đưa một bộ phận hành quân càn quét qua khu vực rạch Tầm Vu, hỗ trợ cánh quân bên Long Sơn - Cả Sóc lùng sục, tìm diệt quân ta.   

Ta và địch giao tranh ác liệt, cán bộ chiến sĩ tiểu đội 1 và 2 dũng mãnh đánh diệt từng tốp địch. Bị đánh bất ngờ, địch hoang mang tháo chạy ra ngọn Đường Gỗ, Long Sơn nhờ pháo binh chi viện, ta thu được 20 súng, 03 máy PRC 10. Địch bắn pháo dữ dội khoảng 10 phút vào trận địa cũ của ta, nhưng pháo cối của ta bắn chi viện kịp thời và chính xác vào đội hình địch ở Long Sơn, buộc chúng phải tháo chạy ra lộ Tầm Vu. Khoảng 12 giờ trưa, quân ta làm chủ hoàn toàn trận địa, và rút quân an toàn.

* Kết quả và ý nghĩa của trận đánh này:  

Ta diệt và làm bị thương trên 250 tên địch, tịch thu được 120 súng các loại và nhiều quân trang quân dụng, ta hy sinh 04 đồng chí (trong đó có Đ/c Đỗ Văn Sua, tiểu đội trưởng tiểu đội 1), bị thương 16 đồng chí khác.

Phấn khởi trước chiến thắng của đơn vị 49 tại Chày Đạp, nhân dân xã Thạnh Hòa có lưu truyền bài thơ:

Ai về Chày Đạp - Thạnh Hòa

Đi qua Đường Gỗ nghe hò hát vang

Mùa thu lá úa đổ vàng    

Áo rằn  Mỹ - Diệm, trăm thằng phơi thây

* Kế đến là trận Chày Đạp II vào ngày 24/3/1964:    

Sáng sớm ngày 24/3/1964, đại đội 23 bí mật xây dựng trận địa trú quân ở khu vực ngọn Chày Đạp, chuẩn bị đánh địch từ ấp Phú Xuân, phía Nam ngọn Chày Đạp. Vẫn với cách đánh phòng ngự, linh hoạt, sáng tạo, bí mật đưa lực lượng xây dựng công sự trận địa, ngụy trang kín đáo không để địch phát hiện, đột kích, chờ địch đến gần đồng loạt nổ súng tiêu hao sinh lực địch.  

Ta và địch giao tranh quyết liệt khoảng 50 phút, Bị đánh bất ngờ, tinh thần bọn lính hoang mang cực độ, chúng tập hợp số quân còn lại chống cự để tìm đường sống. Trung đội 3 được lệnh cùng với trung đội 1 tiến công đánh tan tác quân địch đang co cụm. Tại đây đ/c Lê Thanh Sơn và đ/c Tam chinh sát đại đội bị thương, nhưng quyết không rời trận địa. Bọn địch hoảng hốt chạy trối chết về hướng Phú Xuân. Trung đội 4 dùng cối 60 ly bắn trúng vào đội hình địch đang rút chạy, diệt và làm bị thương hơn 100 tên.

* Đồng chí Lê Thanh Sơn (Ba Ngay) - Anh hùng LLVTND, Nguyên Trung đội trưởng trung đội 3 C 23, người trực tiếp tham gia trong trận đánh Chày Đạp II vào năm 1964.

Kết quả, ý nghĩa của trận đánh:    

Tiểu đoàn Bảo An 479 bị ta đánh thiệt hại nặng, địch chết và bị thương khoảng 225 tên (trong đó có 01 đại úy), ta thu được nhiều súng và đồ dùng quân sự.

Ta hy sinh 06 đồng chí, bị thương 05 đồng chí khác.  

Thắng lợi tại Chày Đạp lần này mở ra khả năng chống càn phòng ngự trận địa của lực lượng tỉnh Cần Thơ, khẳng định ý chí quyết tâm của ta phá hoại kế hoạch bình định, tiêu hao sinh lực của địch.

* Và sau cùng là trận Chày Đạp III vào ngày 16/3/1971.

Lúc này, tại Cần Thơ chúng triển khai kế hoạch bình định cấp tốc, bình định bổ sung phát triển, sử dụng nhiều hình thức chiến tranh thâm độc, tăng cường lực lượng ngụy quân, kết hợp chiến tranh giành, bóp nghẹt và hủy diệt hòng làm suy yếu cuộc chiến tranh nhân dân.

17 giờ ngày 16/3/1971, từng đợt pháo từ đồn Cả Bảo dồn dập nhả xuống Chày Đạp, suốt 15 phút có đến hàng trăm quả đại bác cày xới. Đến khi có tiếng trực thăng gầm rú ở hướng Tha La, Mù U thì tiếng pháo mới dứt, đó cũng là thời điểm bắt đầu của đợt bắn phá vào khu vườn ven rạch Chày Đạp.

Cùng lúc ấy, Ban chỉ huy tiểu đoàn điện cho các đơn vị bí mật ẩn núp dưới công sự và tăng cường quan sát hành động của địch, khi nào có lệnh mới được nổ súng. Đến khoảng 20 giờ, ta làm chủ trận địa, diệt nhiều quân địch, bắt sống 07 tên, còn lại một số chạy thoát về hướng Phú Xuân.

* Đồng chí Hà  Ngọc Thường (Hà Phương)- Nguyên tiểu đoàn trưởng TĐTĐ, chỉ huy trực tiếp trận Chày Đạp III năm 1971.

Kết quả và ý nghĩa của trận đánh này:

Ta bẻ gãy hoàn toàn cuộc hành quân càn quét của địch, tiêu diệt gọn một đại đội Bảo An của tiểu đoàn 479 thuộc tiểu khu Phong Dinh. Địch chết trên 50 tên (một số là sĩ quan), ta bắt sống 07 tên, thu nhiều vũ khí.  

Mặc dù thời gian đã xóa nhòa đi vết tích chiến tranh, nay chỉ là ruộng lúa bao la, nhưng với lịch sử, ý nghĩa của chiến thắng Chày Đạp vẫn còn nguyên giá trị về tinh thần đoàn kết quân dân, là bài học quý báu cho công tác giáo dục truyền thống trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước.

Với những ý nghĩa lịch sử nêu trên Di tích Địa điểm Chiến Thắng Chày Đạp đã được Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang ra quyết định xếp hạng là di tích cấp tỉnh vào ngày 26/9/2005.

Đơn vị dự thi

Liên đội trường TH Hoàng Diệu