Chiến tranh qua phim
Khoảng hơn một tuần nay, tôi chọn cách ngẫm nghĩ về lịch sử theo cách riêng. Tôi xem lại ba bộ phim một thời làm mưa làm gió màn ảnh Việt: Biệt động Sài Gòn (chiếu năm 1986), Dòng sông hoa trắng (1989), và Tình khúc 68 (1990).
Phim Biệt động Sài Gòn rất xứng đáng được vinh danh là một trong 50 tác phẩm văn học nghệ thuật tiêu biểu của TPHCM. Tác phẩm thể hiện được sự tôn trọng tối đa đối với các nhân vật bên kia chiến tuyến. Bốn tập phim mở đầu bằng hình ảnh lọ hoa hồng xoay tròn cùng câu nói chủ đề: “Người lính Mỹ đến Việt Nam, lần đầu tiên cho đến lần cuối cùng, đều được đón tiếp nồng hậu”. Phim kết thúc ở bối cảnh năm 1973 bằng cái bắt tay giữa người bên này và bên kia: ”Chúng ta sẽ lại gặp nhau, vì chúng ta là người Việt Nam cả mà”.
Phim Dòng sông hoa trắng ngập tràn dàn diễn viên mỹ nhân một thời (Trà Giang, Lê Khanh, Diễm My), nhưng nổi bật là nhân vật đại uý Hoàng Cửu Long (do nam diễn viên Thương Tín đóng), người có trái tim ấm áp đã nhiều lần giải cứu các nữ biệt động. Mối cảm tình giữa người sĩ quan tốt nghiệp trường võ bị Đà Lạt và nữ biệt động Trà My để lại dư vị lãng mạn và tiếc nuối về một mối tình không có sự lựa chọn.
Trong phim Tình khúc 68, tôi nhớ có đoạn thoại phim ấn tượng nhất là lúc đại uý của Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Việt An và nữ biệt động Đài Trang trò chuyện: “Tuy cùng mặc một sắc áo nhưng con người có thể khác nhau”.
- “Sao ông phải cùng sắc áo với họ?”
- “Chiến tranh mà”.
Cuối phim, đạo diễn hé lộ An là người của đội quân giải phóng. Nhiều người, cũng như tôi, từ hơn ba chục năm trước khi phim chiếu, đã lấy làm tiếc sao nhà làm phim không xây dựng An là người tốt của bên kia, không nhất thiết phải là người “đằng mình”.
Ba bộ phim đều có sự xuất sắc về kịch bản, bối cảnh, phục trang, và âm nhạc. Nhưng ấn tượng hơn là các đạo diễn đã kể các câu chuyện chiến tranh đầy ắp tình người, niềm riêng. Vào thủa dư âm cuộc chiến còn nóng hổi, đất nước còn chưa im tiếng súng ở nhiều mặt trận, tinh thần nhân văn và nét lãng mạn của các tác phẩm này đã tạo nên các giá trị đáng trân trọng.
