CHIỀU 13 THÁNG 3 Ở HIM LAM

Có những ngày được ghi nhớ bằng một con số. Nhưng phía sau mỗi con số lịch sử là hàng vạn con người và vô số câu chuyện. Ngày 13 tháng 3 năm 1954 là một ngày như thế. Đó là ngày mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Và tại cứ điểm Him Lam, một người con Hà Tĩnh tên là Phan Đình Giót đã bước vào một trong những thời khắc quan trọng nhất của cuộc đời mình.

Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra trong 56 ngày đêm, từ ngày 13 tháng 3 đến ngày 7 tháng 5 năm 1954. Ngày 13 tháng 3 được xác định là ngày mở màn chiến dịch lịch sử.

Trong trận đánh mở màn, Trung đoàn 141 thuộc Đại đoàn 312 tiến công cứ điểm Him Lam. Phan Đình Giót khi ấy là Tiểu đội phó bộ binh của Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141.

Him Lam có vị trí quan trọng trong hệ thống phòng ngự của quân Pháp tại Điện Biên Phủ. Vì vậy, trận đánh tại đây có ý nghĩa rất lớn đối với toàn bộ chiến dịch. Người lính bước vào trận đánh không chỉ mang theo vũ khí và quân trang. Họ mang theo ý thức rằng mình đang tham gia trận đánh mở màn của một chiến dịch mà cả cuộc kháng chiến đang hướng về.

Khoảng 17 giờ ngày 13 tháng 3, cuộc tiến công bắt đầu. Trận chiến diễn ra quyết liệt. Những hỏa điểm của đối phương gây khó khăn cho bước tiến của bộ đội. Trong hoàn cảnh ấy, từng người lính phải thực hiện nhiệm vụ của mình với tinh thần cao nhất.

Phan Đình Giót đã tham gia tiến công các lô cốt. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, ông bò lên đặt bộc phá đánh lô cốt số một; sau khi lô cốt bị phá, ông tiếp tục ném lựu đạn vào vị trí đối phương, tạo điều kiện để đơn vị tiến lên. Sau đó, một hỏa điểm khác tiếp tục cản đường tiến công.

Trong lúc ấy, Phan Đình Giót đã bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Khi hỏa điểm số 2 bắn chặn dữ dội khiến lực lượng xung kích bị ùn lại, ông cố gắng tiếp cận hỏa điểm. Cuối cùng, ông lấy thân mình lấp lỗ châu mai, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên dập tắt hỏa điểm. Ông đã hy sinh trong hành động ấy.

Khi kể câu chuyện này, điều cần tránh là biến sự hy sinh thành một hình ảnh xa vời, chỉ để tạo cảm giác bi tráng. Điều đáng nhớ hơn là ý nghĩa của hành động ấy trong hoàn cảnh cụ thể. Phan Đình Giót hiểu rằng phía trước mình là một hỏa điểm đang cản đường đồng đội. Ông lựa chọn hành động để đồng đội có thể tiếp tục tiến lên.

Đó là một quyết định của người lính trong chiến đấu, nhưng nó cũng thể hiện một phẩm chất rất lớn: đặt nhiệm vụ chung lên trên bản thân.

Trận Him Lam sau đó giành thắng lợi và mở đầu cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến dịch tiếp tục diễn ra qua nhiều đợt tiến công và kết thúc ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Nếu không có những người lính ở Him Lam, lịch sử Điện Biên Phủ sẽ không có ngày 7 tháng 5. Nếu không có những người đã chiến đấu ở từng cứ điểm, từng chiến hào, từng con đường, một chiến dịch lớn sẽ không thể đi đến thắng lợi.

Phan Đình Giót là một trong những người đã góp phần tạo nên ngày mở màn ấy.

Hôm nay, khi nhìn lại lịch sử, chúng ta có thể thấy rõ khoảng cách giữa năm 1954 và cuộc sống hiện tại. Những thế hệ trẻ hôm nay lớn lên trong hòa bình, có trường học, có gia đình, có những ước mơ riêng. Nhưng chính vì được sống trong hòa bình, chúng ta càng cần hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên xuất hiện.

Nó được đánh đổi bằng những năm tháng rất dài của dân tộc.

Với Hà Tĩnh, câu chuyện ấy càng gần gũi. Phan Đình Giót là một người con của Cẩm Quan. Tỉnh Hà Tĩnh cũng là một địa phương có nhiều đóng góp cho cuộc kháng chiến chống Pháp. Theo Cổng thông tin tỉnh, hơn 43.780 thanh niên Hà Tĩnh gia nhập quân đội và hàng chục nghìn người tham gia dân công hỏa tuyến trong giai đoạn 1945–1954.

Vì vậy, câu chuyện Phan Đình Giót không đứng riêng lẻ. Nó nằm trong câu chuyện lớn của quê hương Hà Tĩnh và của cả dân tộc.

Chiều 13 tháng 3 năm ấy đã qua hơn bảy thập niên. Nhưng mỗi khi ngày 13 tháng 3 trở lại, Him Lam lại trở thành một địa danh nhắc nhớ về những con người đã chiến đấu ở đó. Và trong những cái tên được nhắc đến, Phan Đình Giót vẫn là một cái tên đặc biệt — người con Hà Tĩnh đã để lại tuổi xuân của mình ở trận mở màn Điện Biên Phủ.