CHIỀU YÊN BÌNH, NHỚ BẠN XƯA

Chiều xuống rất chậm.

Ông Ba ngồi trước hiên nhà, chén trà đặt trên chiếc ghế gỗ thấp. Trời tháng bảy, gió nhẹ, mùi rơm mới phảng phất từ cánh đồng phía xa. Trước mắt ông là con đường làng yên ắng, thỉnh thoảng chỉ có tiếng xe đạp lạo xạo đi qua. Yên bình đến mức nếu nhắm mắt lại, người ta có thể tin rằng cuộc đời này chưa từng có chiến tranh.

Ông Ba nhấp một ngụm trà, khẽ thở dài.
— Yên quá ha…

Không ai trả lời. Nhưng ông không thấy lạ. Những buổi chiều thế này, ông đã quen nói chuyện một mình.

Ngày xưa, cũng vào những buổi chiều, nhưng là chiều trong rừng. Không có nắng dịu, chỉ có khói súng và mùi đất ẩm. Ông và mấy người bạn ngồi sát vào nhau, lưng dựa vào thân cây lớn, chờ trời tối để tiếp tục hành quân.

Hùng khi ấy hay ngước lên tán lá, nói nhỏ:
— Không biết giờ này ở nhà, chắc má em đang nấu cơm.

Lộc cười khẽ:
— Mày nhớ nhà dữ vậy sao không xin về?

Hùng lắc đầu:
— Về rồi ai đi thay?

Ông Ba nhớ rõ lúc đó mình im lặng. Không phải vì không có gì để nói, mà vì trong chiến tranh, có những câu trả lời không cần phải thốt ra.

Một cơn gió chiều thổi mạnh hơn, kéo ông về hiện tại. Nắng nghiêng xuống mái nhà, rọi lên đôi bàn tay nhăn nheo của ông. Bàn tay này từng cầm súng, từng đào hầm, từng nắm chặt tay bạn bè trong những giờ phút cuối.

— Hùng à… — ông khẽ gọi — mày thấy không, giờ chiều ở quê yên lắm.

Trong trí nhớ, Hùng cười, nụ cười hiền và hơi ngượng:
— Vậy là tụi mình thắng rồi đó anh Ba.

Ông Ba nuốt nghẹn. Thắng rồi, nhưng Hùng không được thấy.

Ông quay sang chiếc ghế trống bên cạnh. Ngày xưa, Lộc hay ngồi đó mỗi khi ông mơ thấy cậu. Lộc lúc nào cũng nói nhiều, kể đủ chuyện vặt để che đi nỗi sợ.

— Ba nè — Lộc từng nói — sau này hòa bình, tụi mình về quê, chiều chiều ngồi uống trà, khỏi lo gì hết.

— Mày nói như ông già — ông Ba cười — mới hai mươi mấy tuổi mà mơ sống an nhàn.

Lộc cười lớn, tiếng cười tan vào tiếng pháo ngay đêm hôm sau.

Giờ đây, chiều yên bình thật. Có trà, có hiên nhà, có tiếng trẻ con gọi nhau chơi trốn tìm. Chỉ thiếu một điều: những người đã hẹn cùng ngồi.

Ông Ba đặt chén trà xuống, nhìn xa xăm về phía cánh đồng.
— Tao sống tới giờ rồi. Sống yên, sống đủ. Nhưng mỗi chiều thế này… tao lại nhớ tụi bây.

Ông nhớ buổi chiều cuối cùng trước trận đánh lớn. Cả đội ngồi im, không ai nói câu nào. Họ hiểu, có thể đây là lần cuối còn đủ mặt.

Hùng quay sang ông, hỏi rất khẽ:
— Nếu em không về… anh Ba nhớ giùm em nghen.

Ông gắt lên:
— Nói gì kỳ vậy!

Nhưng Hùng chỉ cười. Một nụ cười mà ông mang theo suốt mấy chục năm.

Nắng chiều tắt dần. Trời chuyển sang màu tím nhạt. Ông Ba đứng dậy, rót thêm một chén trà, đặt lên chiếc ghế trống.

— Uống đi. Trà quê, không đắng như hồi trong rừng đâu.

Gió khẽ lay tàu chuối. Ông tưởng như có ai đó đang ngồi xuống, rất nhẹ.

— Chiều nay yên bình quá — ông nói — yên bình đến mức tao thấy nhớ mấy buổi chiều đầy tiếng súng. Ít ra lúc đó… tụi bây còn bên tao.

Ông im lặng rất lâu.

Chiều dần khép lại. Con đường làng chìm trong ánh hoàng hôn. Ông Ba chắp tay sau lưng, nhìn về phía xa, nơi ranh giới giữa quá khứ và hiện tại mờ đi trong ánh nắng cuối ngày.

Chiều yên bình thật.
Nhưng với người đã đi qua chiến tranh,
mỗi buổi chiều bình yên đều mang theo bóng dáng của những người không kịp trở về.

Và cứ thế, trong sự tĩnh lặng của làng quê, ông Ba tiếp tục sống —
sống cho mình,
và sống thay cho những người bạn xưa mãi mãi ở lại tuổi hai mươi.