Chùa Cái Cát (Bửu Hưng - DT Quốc gia)

Chùa PG, ở ấp Hoà Ninh, x.Long Thắng (H.Lvu), bên bờ rạch Cả Chanh, cách Quốc lộ 80 khoảng 3,5km, còn có tên là chùa Bửu Hưng (tên chữ là Bửu Hưng Cổ Tự), khuôn viên rộng 11.419m².

Cái Cát là tên một cái lung lớn có từ thời khai hoang, lập ấp (nay không còn), bên cạnh có ngôi chùa gọi là chùa Cái Cát. Dưới thời nhà Nguyễn, chùa thuộc địa phận th.Hoà Long, H.Vĩnh An, tr.Vĩnh Thanh. Vị sư đầu tiên cùng lưu dân đến đây là đại sư Nguyễn Đăng, từ Phú Xuân (Huế) vào lập một cái am bằng tre lá, người kế tục của Tổ Nguyễn Đăng là Tổ Tịnh Châu đã mở rộng am để Phật tử cúng bái, tổ chức các buổi thuyết pháp, Phật tử phương xa đến có thể tá túc.

Năm 1803, vua Gia Long ban chiếu sắc tứ cho các chùa, trong chùa hiện còn tấm biển “Sắc tứ Bửu Hưng Tự - Gia Long nhị niên”. Năm 1821, dưới thời Minh Mạng, chùa được cất quy mô hơn và được triều đình ban cho tượng Phật Di Đà bằng gỗ cao 1,8m và các pháp khí để thờ (thờ tổ Minh Tịnh Bửu Thành và Minh Phước Tự Trung).

Chùa cất theo hình chữ khẩu, có chánh điện, nhà tổ, sân thiên tỉnh, nhà giảng, đông lang, tây lang với 96 cột gỗ lim, mái ngói âm dương, chu vi hơn 100m, phía trước là sân kiểng, hồ sen, khu vườn tháp của các sư trụ trì quá vãng, được xem là ngôi chùa cổ nhất và đẹp nhất ở vùng Sa Đéc lúc bấy giờ, là thời kỳ phát triển nhất của chùa Cái Cát.

Khoảng năm 1940 - 1941, vùng Long Thắng xảy ra trận dịch tả, sư trụ trì và phó trụ trì làm thuốc phân phát cho dân chúng, nạn dịch lui dần rồi hết hẳn nên người xin qui y ngày càng nhiều.

Trong kháng chiến chống Pháp, hưởng ứng lời kêu gọi của Việt Minh, năm 1946, nhà chùa đã hiến một đại hồng chung. Đầu năm 1946, Pháp tái chiếm Sa Đéc, hàng trăm người dân Sa Đéc vào trú ngụ trong chùa, chiều ngày 03/2/1947, máy bay Pháp ném 4 quả bom và bắn phá, làm chết 3 vị tăng ni, trong đó có sư trụ trì Nguyễn Hữu Chánh Viên và làm bị thương 2 Phật tử, chùa bị hư hại nặng, mãi đến năm 1950, nhân dân đóng góp tiền của dựng lại nhà tổ nhưng các cột vẫn bị nghiêng. Năm 2002, chùa được tu sửa lại khang trang hơn.

Ngoài ý nghĩa lịch sử, chùa còn có giá trị về kiến trúc, được công nhận là Di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào ngày 03/8/2007.