Chùa Phong Quang

Chùa Phong Quang hay còn gọi là chùa Xuân Úc, tọa lạc tại thôn Đồng Xuân, nay là thôn Đồng Tiến, xã Chấn Hưng. Trước đây, chùa là trung tâm sinh hoạt Phật giáo của Nhân dân 3 làng: Xuân Úc, Kỳ Úc và Vân Đô. Ngày nay, chùa là trung tâm sinh hoạt Phật giáo của Nhân dân vùng đất Chấn Hưng và du khách thập phương.

Chùa được xây dựng năm 1590, niên hiệu Hưng Trị, đời vua Mạc Mậu Hợp, gồm 5 gian nhà gỗ, hướng Nam, lợp cói. Năm 1936, thời vua Bảo Đại, chùa được xây mới bằng gỗ lim với kiến trúc 5 gian, quay về hướng Tây Nam. Qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đến năm 2007, chùa tiếp tục được xây mới với 5 gian hậu cung, 2 gian ống muống và khuôn viên rộng rãi theo kiểu kiến trúc “nội công ngoại quốc”.

Chùa Phong Quang thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, Bồ Tát Quan Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát, Phật Di Đà, Phật Tam Thế, Đức Ông, Ngọc Hoàng, Đế Thích... Chùa còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý, trong đó có 33 cổ vật có niên đại từ thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XX.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa đóng vai trò là một căn cứ kháng chiến quan trọng của xã. Trong hoạt động đấu tranh chính trị, chùa là địa điểm để đoàn thể phụ nữ trong xã Chấn Hưng tập dượt, góp phần tạo nên 6 đợt đấu tranh chính trị lớn, buộc địch phải nhượng bộ và đáp ứng một số yêu cầu của ta. Trong hoạt động đấu tranh vũ trang, chùa Phong Quang vừa là nơi cất giữ vũ khí, lương thực - thực phẩm, vừa đảm bảo an toàn cho bộ đội và du kích huấn luyện chiến đấu. Từ căn cứ du kích chùa Phong Quang và đền Xuân Úc, bộ đội và du kích xã Chấn Hưng đã chiến đấu 45 trận lớn nhỏ, tiêu diệt 269 tên địch, bắt sống 16 tên, làm bị thương 189 tên, vận động được hàng trăm binh lính trở về với kháng chiến. Tiêu biểu là vào ngày 02/9/1953, bộ đội và du kích địa phương chống trả trận càn Cờ-lốt (Claude), gây được tiếng vang lớn. Đối với công tác hậu phương, chùa là trụ sở làm việc của Ủy ban hành chính xã và là nơi che chở, đón tiếp Huyện ủy, Ủy ban kháng chiến các huyện An Lão, An Dương, Kiến Thụy, Đồ Sơn cùng hàng trăm đồng bào sơ tán về huyện Tiên Lãng. Chùa Phong Quang cũng góp phần vào thành công của Đại hội Chi bộ xã Chấn Hưng lần thứ IV (ngày 20/4/1952).

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, chùa Phong Quang tiếp tục là địa điểm tổ chức 3 kỳ Đại hội Chi bộ (Đảng bộ) xã Chấn Hưng: lần thứ V ( 12/1958), lần thứ VI ( 17/3/1961) và lần thứ VII ( 4/1964). Xuất phát từ yêu cầu chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến miền Nam, nhà chùa đã sắp xếp lại hệ thống các tượng Phật để dành một phần diện tích phục vụ việc tích trữ lương thực, vũ khí và đồ dùng quân sự của bộ đội địa phương và dân quân du kích xã. Tranh thủ những lúc địch ngừng bắn, chùa còn bảo đảm bí mật cho dân quân du kích luyện tập quân sự, góp phần bồi dưỡng đội quân tinh nhuệ, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ miền Bắc và bổ sung lực lượng cho chiến trường miền Nam.

Trong những năm tháng kháng chiến ác liệt, trụ trì chùa là Hòa thượng Thích Nguyên Di (tức Bùi Hữu Đản) với tấm lòng phụng đạo và yêu nước, đã “Cởi áo cà sa khoác chiến bào”, tham gia vào đội tự vệ, đảm nhiệm vị trí Chỉ huy phó của đội tự vệ huyện Tiên Lãng. Năm 1951, Hòa thượng bị địch bắt, chúng tra tấn dã man hòng khai thác thông tin bí mật của quân ta, nhưng Ngài nhất mực không khai báo. Sau khi được trả tự do, Hòa thượng tích cực sinh hoạt trong các đoàn thể chính trị - xã hội của Mặt trận Tổ quốc, là đại biểu Hội đồng nhân dân huyện Tiên Lãng. Với những đóng góp to lớn trong hai cuộc kháng chiến, Hòa thượng Thích Nguyên Di được Nhà nước tặng Huy chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất. Chùa Phong Quang cũng vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huy chương Kháng chiến hạng Nhất.