Chùa Thiên Mụ: Huyền thoại Bà Mụ Trời và tiếng chuông soi bóng Hương Giang

Dấu chân mở cõi và huyền thoại Bà Mụ Trời

Vào những năm đầu thế kỷ XVII, khi Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng vào vỗ yên xứ Thuận Hóa, ông đã đích thân cưỡi ngựa rong ruổi dọc theo đôi bờ sông Hương để xem xét địa thế, tìm nơi đắp xây cơ nghiệp. Khi dừng chân tại ngọn đồi Hà Khê – một gò đất nhô ra bờ sông có hình dáng như con rồng đang ngoảnh đầu nhìn lại, ông lắng nghe người dân địa phương kể về một câu chuyện kỳ diệu.

Tương truyền, ban đêm thường có một người đàn bà mặc áo đỏ, quần xanh xuất hiện trên đồi, bảo với mọi người rằng rồi sẽ có một vị chân chúa đến đây lập chùa để tụ khí linh, bền vững cơ đồ. Nói xong, người đàn bà ấy biến mất vào không trung. Cho rằng đó là điềm lành báo trước vận nước, năm 1601, Chúa Nguyễn Hoàng đã cho dựng một ngôi chùa trên đồi, hướng mặt ra sông Hương và đặt tên là Thiên Mụ tự – nghĩa là chùa thờ Bà Mụ Trời.

Tháp Phước Duyên và ngọn lửa Phật giáo qua các triều đại

Trải qua nhiều thế kỷ, các đời Chúa Nguyễn và vua nhà Nguyễn tiếp tục trùng tu, tôn tạo Chùa Thiên Mụ thành một danh thắng tâm linh quy mô bậc nhất Đàng Trong. Mùa thu năm 1844, nhân dịp lễ Mẫu thọ, vua Thiệu Trị đã cho xây dựng ngọn tháp Phước Duyên (ban đầu gọi là tháp Từ Nhan) cao bảy tầng, mỗi tầng thờ một pho tượng Phật.

Ngọn tháp gạch gốm cao vút ấy nhanh chóng trở thành biểu tượng kiêu hãnh của xứ Huế. Bên trong khuôn viên chùa còn lưu giữ chiếc chuông Đại Hồng Chung đúc năm 1710 dưới thời Chúa Nguyễn Phúc Chu, nặng hơn hai tấn với tiếng ngân vang xa hàng chục dặm, cùng tấm bia đá dựng trên lưng rùa lớn ghi lại lịch sử tôn tạo chùa. Mọi công trình từ Điện Đại Hùng, cổng Tam Quan đến vườn cây xanh mát đều hòa quyện trọn vẹn với cảnh quan sông núi xung quanh.

Tiếng chuông ngàn năm và di sản trường tồn

Chùa Thiên Mụ không chỉ là chốn tu hành thanh tịnh mà còn là chứng nhân lịch sử đồng hành cùng sự hình thành và phát triển của vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân. Tiếng chuông chùa Thiên Mụ buông lơi trong sương sớm, hòa cùng nhịp chèo trên sông Hương đã đi vào thơ ca, nhạc họa và tâm thức của biết bao thế hệ người dân Việt Nam.

Dù trải qua những biến thiên bão táp của lịch sử và sự tàn phá của thời gian, Chùa Thiên Mụ vẫn sừng sững soi bóng xuống dòng sông xanh ngắt. Ngôi cổ tự ấy mãi là một phần không thể tách rời của Quần thể Di tích Cố đô Huế, đọng lại trong lòng du khách muôn phương về một cõi thiền bình yên, cổ kính và chan chứa hồn cốt thiêng liêng của dân tộc.