CHUYỆN VỀ MỘT NGỪOI CHỦ NHIỆM VIỆT MINH
CHUYỆN VỀ MỘT NGỪOI CHỦ NHIỆM VIỆT MINH
Chuyện về Chủ nhiệm Việt Minh xã Thượng Minh 🇻🇳
(Qua những dòng hồi ký – ký ức sống động của một thời cách mạng)
🌿 Ẩn mình giữa núi rừng Khuổi Khún (xã Thượng Minh, rồi Mỹ Phương, huyện Chợ Rã – nay là trở lại tên xã Thượng Minh), ngôi nhà sàn của đồng chí Quốc Lâm (1909–1986) từng là nơi lui tới, hội họp của nhiều cán bộ lãnh đạo tỉnh. Không chỉ là chốn trú chân an toàn, đây còn là địa điểm chứng kiến những quyết sách quan trọng dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 ở Bắc Kạn.
🔴 Theo cách mạng từ năm 1944
Khi các đồng chí Nông Văn Lạc, Nông Văn Quang (Quang “béo”) về hoạt động ở vùng Thượng Minh, ông Nông Quang Thậm tham gia cách mạng, lấy bí danh Quốc Lâm. Trong bản lý lịch đảng viên, ông chỉ ghi vỏn vẹn mấy dòng mộc mạc:
📝 “Năm 1944 cách mạng bán công khai thì tôi bám theo các đồng chí Lạc, đồng chí Quang hoạt động ở địa phương xã…”
Cuối năm 1944, ông được giao nhiệm vụ:
✔️ Bí thư BCH Hội Nông dân cứu quốc
✔️ Chủ nhiệm Việt Minh xã Kiên Quyết
✔️ Phó Chủ nhiệm Việt Minh tổng Thượng Minh
✊ Ngôi nhà – một “địa chỉ đỏ” của cách mạng
Trong hồi ký, lão thành cách mạng Nông Văn Quang viết rõ:
📖 “Năm 1944 tôi được điều động xuống khu vực huyện Chợ Rã hoạt động tổ chức, củng cố hội Việt Minh cứu quốc. Ông Quốc Lâm hoạt động cùng tôi, do tôi tổ chức, được giao nhiệm vụ Chủ nhiệm ban Việt Minh xã, Phó Chủ nhiệm Việt Minh tổng Thượng Minh.”
Trong điều kiện gian khổ, bí mật và đầy hiểm nguy, cả gia đình đồng chí Quốc Lâm đã hết lòng nuôi giấu, che chở cán bộ. Ngôi nhà ở Khuổi Khún trở thành nơi liên lạc, hội họp an toàn của Tỉnh ủy, Tỉnh bộ Việt Minh.
🔥 Những ngày sôi sục tiền khởi nghĩa
Trong hồi ký “Ánh sáng đây rồi”, ông Nông Văn Lạc kể lại thời điểm quân Nhật lùng sục:
📖 “Cách đây ít hôm có tin ở Bạch Thông báo Nhật lại sắp lên Chợ Rã… Cơ quan chuyển sang Bản Hậu rồi đến ở nhà đồng chí Quốc Lâm ở Khuổi Khún.”
Cũng chính tại đây, sau khi ông Lạc từ Tuyên Quang trở về mang theo chỉ thị của Bác Hồ, một cuộc họp quan trọng của ban lãnh đạo tỉnh đã diễn ra. Hồi ký ghi rõ:
📖 “Kỳ này chúng tôi họp tại nhà đồng chí Quốc Lâm ở Khuổi Khún, có các đồng chí Xích Thắng, Doanh Hằng, Hồng Kỳ, Sơn Cương… Cuộc họp nhất trí làm mấy việc sau đây…”
Những nội dung bàn thảo hôm ấy là: ám sát thị xã, thị trấn – sẵn sàng giành chính quyền khi Nhật rút
🔹 Chủ động đề phòng quân Pháp quay lại
🔹 Đẩy mạnh cả đấu tranh chính trị và quân sự
🔹 Bổ sung, tổ chức thêm lực lượng vũ trang
🏛️ Từ căn nhà Khuổi Khún đến chính quyền cách mạng
Sau khi giành thắng lợi ở thị xã, ngày 23/8/1945, Tỉnh ủy triệu tập Hội nghị cán bộ tại Phủ Thông để thành lập UBND lâm thời tỉnh. Ông Nông Văn Lạc ghi lại:
📖 “Sáng mai đi họp ở Phủ Thông bầu UBND lâm thời tỉnh theo chủ trương đã bàn tại nhà đồng chí Quốc Lâm ở Khuổi Khún…”
🌟 Một cán bộ kiên trung, giản dị
Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí Quốc Lâm được kết nạp Đảng, trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của huyện Ba Bể. Tháng 3/1948, ông được bầu làm Bí thư Huyện ủy.
📚 Nhà văn Tô Hoài từng nhắc đến ông trong tự truyện năm 1947 với hình ảnh rất đời, rất thật:
📖 “Quốc Lâm, cán bộ châu tạt về qua nhà, cả ngày quét sàn, trang thóc, uống rượu… ‘Phá đường rồi, lập trạm gác rồi, không lo. Thằng Tây không làm gì được’… Sáng hôm sau tan sương, Quốc Lâm lại ngả cót, đổ thóc ra, trang thóc cồn cột như hôm qua…”
🕊️ Dấu lặng của một đời người
Sau này, ông là Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện, được truy tặng Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, công nhận cán bộ Tiền khởi nghĩa. Sinh thời, ông luôn khiêm nhường, ít nhắc công lao, nhưng hết lòng vì con cháu, vì quê hương.
🌱 Ngôi nhà xưa nay chỉ còn là bãi đất trống, nhưng ký ức về Khuổi Khún – về đồng chí Quốc Lâm – vẫn còn nguyên giá trị. Đó là minh chứng sinh động cho mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và Nhân dân, nguồn sức mạnh đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
