CÔ GÁI BA BỂ NGÃ XUỐNG TRÊN ĐƯỜNG 16A
Tên cô nằm trong danh sách những người con Bắc Kạn đã hy sinh cùng Đại đội 915. Một cô gái của Ba Bể. Một tuổi xuân của Bắc Kạn. Một đóa hoa tuổi hai mươi chưa kịp nở trọn đã nằm lại giữa những năm tháng chiến tranh.
Hoàng Thị Cát sinh ngày 21 tháng 12 năm 1952.
Nếu sống trong thời bình, cô gái ấy có thể đã có một cuộc đời rất khác.
Nhưng tháng 7 năm 1972, Hoàng Thị Cát gia nhập Đại đội 915.
Cô gái quê Chợ Rã khi ấy mới vừa bước qua tuổi 19.
Đại đội 915 có rất nhiều người trẻ như Cát.
Họ là con em các huyện Chợ Rã, Chợ Đồn, Bạch Thông, Na Rì và các địa phương của Bắc Thái. Nhiều người tuổi đời chỉ 16–20.
Họ đến với nhau từ những bản làng khác nhau.
Có người Tày.
Có người Nùng.
Có người Dao.
Có người từ miền xuôi lên.
Nhưng khi mặc bộ quần áo TNXP, họ trở thành những người đồng đội.
Đầu tháng 9 năm 1972, Đại đội 915 được điều sang tuyến đường 16A, đoạn từ Chùa Hang đi Trại Cau.
Đây là tuyến đường quan trọng phục vụ vận chuyển hàng hóa và lương thực.
Và cũng vì thế, nó trở thành mục tiêu đánh phá của máy bay Mỹ.
Sáng 13/9/1972.
9 giờ 30 phút.
Máy bay Mỹ ồ ạt ném bom xuống khu vực làng Phấn, xã Linh Sơn.
Những thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ sửa chữa đường bị cuốn vào trận bom.
Hoàng Thị Cát hy sinh tại chỗ.
Cô mới vừa bước sang tuổi 19.
Tám đồng đội khác bị thương.
Một trận bom.
Một cô gái.
Một cuộc đời chưa kịp trưởng thành.
Nhưng sau trận bom ấy, Đại đội 915 không rời tuyến đường.
Những người còn lại tiếp tục bám đường, sửa đường, bảo đảm giao thông.
Có lẽ đó là điều đau đớn nhất nhưng cũng đẹp đẽ nhất trong câu chuyện của Hoàng Thị Cát.
Cô ngã xuống.
Nhưng nhiệm vụ vẫn tiếp tục.
Những người đồng đội của cô lau nước mắt, tiếp tục cầm cuốc, cầm xẻng.
Con đường phải được thông.
Bởi phía trước còn có những chuyến xe.
Còn có tiền tuyến.
Còn có những người lính đang chờ hàng hóa và lương thực.
Hoàng Thị Cát nằm lại trên tuyến đường 16A khi tuổi đời còn chưa đầy 20.
Hôm nay, người ta có thể đi trên những con đường rộng rãi mà không hình dung được rằng từng có những cô gái trẻ như Cát lấy chính tuổi xuân của mình để giữ cho con đường không bị đứt.
Tên cô nằm trong danh sách những người con Bắc Kạn đã hy sinh cùng Đại đội 915.
Một cô gái của Ba Bể.
Một tuổi xuân của Bắc Kạn.
Một đóa hoa tuổi hai mươi chưa kịp nở trọn đã nằm lại giữa những năm tháng chiến tranh.
