CÔ GÁI BẢN LẮC VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG QUÊN

Những người sống sót sau chiến tranh thường mang trong mình một thứ ký ức rất khác. Họ không chỉ nhớ những gì mình đã làm mà còn nhớ cả những người đã không trở về. Bà Bùi Thị Loan, người con của thôn Bản Lắc, xã Bằng Lãng, huyện Chợ Đồn, là một người như thế. Tuổi trẻ của bà gắn với Đại đội 915, với những cung đường bị bom đánh phá và đặc biệt là trận bom kinh hoàng tại ga Lưu Xá ngày 24/12/1972. Sau trận bom ấy, bà đã mất một thời gian dài mới có thể trở lại cuộc sống bình thường.

Những ngày ở Đại đội 915, Bùi Thị Loan cũng giống như bao cô gái khác: trẻ trung, hồn nhiên và luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Công việc của TNXP khi ấy rất nặng nhọc. Họ phải thông đường, lấp hố bom, vận chuyển, bốc xếp hàng hóa và làm bất cứ việc gì cần thiết để bảo đảm giao thông. Nhưng chính trong hoàn cảnh thiếu thốn ấy, tình đồng đội lại trở thành nguồn động viên lớn nhất. Họ cùng ăn những bữa cơm đạm bạc, cùng làm việc và cùng cười nói trong những phút nghỉ hiếm hoi. Có những ngày tưởng như cuộc sống chỉ xoay quanh công việc và tiếng máy bay, nhưng tuổi trẻ vẫn tìm được cách để giữ lại tiếng cười.

Ngày 24/12/1972, bà Loan cùng đồng đội đến ga Lưu Xá làm nhiệm vụ. Đó là một ngày đặc biệt căng thẳng bởi hàng hóa cần được giải tỏa rất gấp. Đến tối, bom B52 đánh xuống. Trận bom đã cướp đi sinh mạng của 60 cán bộ, đội viên Đại đội 915. Bà Loan sống sót nhưng bị thương và chịu cú sốc tâm lý rất nặng. Sau trận bom, bà phải điều trị trong thời gian dài. Có thời điểm do chấn động tâm lý, bà bỏ đi lang thang nhiều năm và được tìm thấy ở khu vực đồi thông thị xã Bắc Kạn. Sau đó, bà được đưa về chữa trị, học tập và dần trở lại cuộc sống.

Có lẽ với một người trẻ, việc phải sống tiếp sau khi chứng kiến hàng chục đồng đội chết trong một trận bom cũng là một cuộc chiến. Bà Loan phải học cách đối diện với ký ức, với thương tích và với những khoảng trống mà đồng đội để lại. Nhưng rồi bà tiếp tục học, tiếp tục sống, xây dựng gia đình và trở về với cuộc đời. Những năm tháng sau chiến tranh không xóa được quá khứ, nhưng đã giúp người phụ nữ ấy biến những đau thương thành một phần của sức mạnh để sống tiếp.

Nhiều năm sau, khi những cựu TNXP gặp lại nhau, Bùi Thị Loan vẫn nhớ về những người đồng đội năm xưa. Có những người đã nằm lại, có những người trở về nhưng mang thương tích, có người sống ở quê nhà, có người đi nơi khác lập nghiệp. Mỗi cuộc gặp là một lần quá khứ trở lại. Nhưng trong những ký ức ấy không chỉ có bom đạn và nước mắt. Còn có cả tiếng cười của những người trẻ, những câu chuyện tình yêu dang dở và những ước mơ chưa kịp thực hiện. Bản Lắc hôm nay đã bình yên, nhưng từ nơi ấy, một cô gái năm xưa đã từng đi qua chiến tranh và trở về, mang theo câu chuyện về cả một thế hệ thanh niên Bắc Kạn đã sống hết mình cho đất nước.