con đường hoa máu

Con đường hoa máu của tuổi 20 và câu chuyện cảm động của nữ liệt sĩ y tá

Trong quá trình tổ chức Lễ tưởng niệm 50 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ đường 20 - Quyết Thắng, ông Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình từng nhấn mạnh, đây là con đường của tuổi trẻ Việt Nam, nơi mà hàng vạn thanh niên xung phong (TNXP) đã "xẻ ngang Trường Sơn" đi cứu nước.

Nói "xẻ ngang Trường Sơn" đi cứu nước là bởi lẽ trên con đường chi viện cho chiến trường miền Nam, khi đến Quảng Bình, quân và dân ta đã mở tuyến đường ngang vắt qua Lào, nối Đông Trường Sơn với Tây Trường Sơn. Một phần nhằm tránh hàng rào điện tử McNamara của Mỹ tại Quảng Trị. Cũng bởi vậy, đường 20 - Quyết Thắng trở thành nơi đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Tuyến Đường 20 - Quyết thắng có chiều dài gần 125 km, bắt đầu từ Km 00 thuộc thôn Phong Nha, xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) vượt núi đồi, khe suối đến ngã ba Lùm Bùm (huyện Ăng – Khăm, tỉnh Khăm Muộn, Lào) rồi thông với đường 9.

Tuyến đường này được khảo sát và thi công trong thời điểm chiến tranh ác liệt, bị địch đánh phá suốt ngày đêm. Đúng 17 giờ ngày 21/1/1966, mùng 1 Tết Bính Ngọ, ông Nguyễn Tường Lâm – Phó Tư lệnh Đoàn 559 đã phát lệnh nổ bộc phá mở màn chiến dịch "Chọc thủng Trường Sơn, mở đường thắng lợi".

Đã có hơn 8.000 chiến sĩ, cán bộ công nhân kỹ thuật thuộc Trung đoàn 4, Trung đoàn 5, Trung đoàn 10 và Trung đoàn 41 bộ đội công binh (Binh đoàn 559) cùng với công trường 20 của Bộ Giao thông vận tải bao gồm các đơn vị cơ giới, các đơn vị TNXP các tỉnh Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa và Hà Nam Ninh với 519.280 ngày công, đào đắp 915.913m3 đất đá, bắc cầu qua khe, qua suối, mở xong tuyến đường dài gần 125 km.Sau bao ngày đêm cật lực xẻ núi, bắc cầu, ngày 5/5/1966, đường 20 - Quyết thắng thông tuyến. Vượt mưa bom, bão đạn, hàng ngàn đoàn xe cơ giới có lăn bánh để vận chuyển sức người, sức của chi viện cho chiến trường.

Nhận thấy vị trí chiến lược và tầm quan trọng của tuyến đường này, giặc Mỹ đã thường xuyên tập trung đánh phá ác liệt. Thông tin từ tài liệu của Hội truyền thống Trường Sơn đường Hồ Chí Minh Việt Nam được biết, đường 20 là trục ngang có mật độ bom đạn trên 1km đường thuộc loại cao nhất Trường Sơn.

Khoảng cuối tháng 11/1969, suốt 15 ngày đêm, địch sử dụng B-52 kết hợp với máy bay cường kích F-105, F-4 đánh liên tục vào trọng điểm ATP (đoạn cua chữ A, ngầm Ta Lê và đèo Phu La Nhích) và nhiều trọng điểm khác. Mỗi ngày khoảng 30 lần/B-52, khoảng 50 lần/máy bay cường kích vừa đánh bổ nhào, vừa rải thảm theo tọa độ, trút bom xuống biến toàn bộ khu vực này thành "sa mạc".

Trong 15 ngày, số bom Mỹ ném xuống ATP lên đến 17.625 tấn; trung bình 1km đường là 2.203 tấn (mỗi mét dài đường chịu 2,2 tấn bom). Đây là những con số vô cùng kinh khủng đối với bất kỳ cuộc chiến nào trên thế giới.

Trong khói lửa chiến tranh, từng mét đường đã trộn lẫn máu xương, mồ hôi và nước mắt của các chiến sĩ bộ đội Trường Sơn và lực lượng TNXP. Để rồi khi đất nước yên bình, trên tuyến đường 20 - Quyết thắng những tượng đài, đền tưởng niệm, bia đá được dựng lên để khắc ghi chiến công và sự hy sinh anh dũng của các Anh hùng, liệt sĩ.