"Con vẫn thuộc của mẹ"

Đã 40 năm trôi qua nhưng CCB Nguyễn Ngọc Thường vẫn không thể nào quên hình ảnh người đồng chí, liệt sĩ Nguyễn Mậu Ché và lá thư anh viết trước khi ra trận.

Nguyễn Ngọc Thường và Nguyễn Mậu Ché đều sinh ra ở xã Thụy Văn, Thái Thụy, Thái Bình. Hai người bạn cùng học một lớp và nhập ngũ một ngày, lại cùng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 miền Đông Nam Bộ. Tháng 2-1972, ta mở Chiến dịch Nguyễn Huệ nhằm làm thất bại cuộc càn mang tên Chen-la 2 của Mỹ-ngụy đánh vào Đông Bắc Cam-pu-chia, Trung đoàn 174 có nhiệm vụ cùng Sư đoàn 7 giải phóng hai tỉnh Bình Long và Phước Long. Đại đội của Thường và Ché được giao bảo vệ các chốt Chơn Thành - Hớn Quảng mà Sư đoàn 7 vừa chiếm được. Gần hai tháng trôi qua, chốt vẫn an toàn...

Sáng sớm ngày 23-4-1972, không khí vẫn yên tĩnh đến lạ lùng. Với linh cảm của người chỉ huy, đồng chí Hùng - Đại đội trưởng yêu cầu các anh em tranh thủ tắm rửa, hoàn tất mọi công việc chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu. Thấy bộ quần áo của mình và Ché vẫn còn bê bết đất, Thường rủ Ché đi tắm giặt, Ché bảo: “Cậu cứ đi trước, mình tranh thủ viết mấy chữ để gửi về động viên mẹ. Mẹ đã có ba con trai hy sinh rồi, mình thuộc diện miễn hoãn nhưng chỉ có vào bộ đội mới trả thù được cho ba người anh. Ở nhà, chắc mẹ cũng buồn lắm”.

Thường đành đi tắm giặt một mình, tới lúc về, vẫn thấy Ché ngồi hí hoáy viết. Vừa lúc đó, đại đội nhận được lệnh vào vị trí chiến đấu. Gấp vội lá thư viết dở bỏ vào túi áo và xách súng, Ché cùng đồng đội lao vào trận địa. Không may, Ché trúng đạn và hy sinh. Khi im tiếng súng, Thường vội chạy tới, đưa thi thể Ché về hậu cứ, lá thư mà Ché viết cho mẹ vẫn còn nguyên trong túi áo. Thư anh viết:

Bình Phước ngày 23-4-1972

Mẹ yêu quý!

Mẹ và cả nhà có được khỏe không? Các anh con đã có giấy báo tử chưa, mẹ ra xã hỏi xem, đơn vị có gửi những kỷ vật gì của các anh về cho mẹ không? Năm nay mẹ đã gần 60 tuổi rồi, mẹ đừng đi mò cua bắt ốc nữa nhé! Con về, con sẽ may cho mẹ bộ quần áo để mẹ đi lễ Phật. Mẹ ơi, con vẫn thuộc lòng bài hát mà mẹ vẫn ru em Nhẫm ngủ, mẹ nghe xem có đúng không nhé:

“Ngủ đi con giữa trời khuya

Làng quê ta đó, giặc kia tan rồi

Bờ tre tiếng sáo bồi hồi

Quê hương mình vẫn vọng lời

hát ru!”…

Bức thư của Ché mới viết được đến đây. Gấp lá thư bỏ vào túi, Thường hứa trước đồng đội sẽ giữ lá thư này để đem về đưa cho mẹ Nguyễn Thị Trà. “Nếu không bị hy sinh, tôi sẽ thực hiện bằng được ý nguyện này”- anh tự nhủ.

Tiếp tục cùng đơn vị hành quân chiến đấu trên các mặt trận, mãi đến tháng 6-1975, trong một lần được tranh thủ về phép, Thường mới có dịp ghé qua nhà Ché. Giữ kín lá thư của đồng đội, Thường kể chuyện chiến đấu của đơn vị cho mẹ nghe. Đúng lúc đó, đồng chí Xã đội trưởng vào thăm mẹ. Cả hai người cùng phân vân không biết có nên báo tin Ché hy sinh cho mẹ lúc này, vì xã cũng vừa nhận được giấy báo tử của Nguyễn Mậu Ché. Có lẽ đoán ra điều gì đó qua thái độ của hai người, mẹ Trà chủ động nói: “Tôi biết các anh có tin của thằng Ché rồi. Việc gì đến sẽ phải đến, có gì cứ nói đi, tôi chịu đựng được. Có phải thằng Ché nó cũng đi theo ba anh của nó rồi không? Thằng Ché có mệnh hệ nào thì cũng là hy sinh cho đất nước, tôi vẫn còn thằng út Nhẫm ở nhà mà”.

Nói rồi mẹ Trà ngồi im lặng, đôi mắt đăm đăm nhìn vào khoảng không sâu thẳm như sẵn sàng đối mặt với mọi thách thức. Biết không thể giấu giếm được nữa, Thường trao cho mẹ Trà lá thư dang dở của Ché và kể cho mẹ nghe về tinh thần chiến đấu anh dũng của anh. Trước bàn thờ ba người con trai: Nguyễn Mậu Chẩm, Nguyễn Mậu Chỏm, Nguyễn Mậu Chá, nay thêm Nguyễn Mậu Ché nữa là bốn, mẹ Trà đặt lá thư con viết bên cạnh, khẽ nói: “Các con đã về nhà đủ cả chưa”...

Chiến tranh đã đi qua 37 năm, mẹ Trà đã mất đi bốn người con trai, chỉ còn người con út thay các anh phụng dưỡng mẹ. CCB Nguyễn Duy Thường cũng thường xuyên qua lại, thăm nom mẹ như bổn phận một người con trong gia đình. Năm 1991, mẹ Nguyễn Thị Trà đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng và Văn phòng Huyện ủy huyện Thái Thụy đã nhận phụng dưỡng mẹ đến cuối đời.