CUỘC DẤN THÂN ĐỊNH MỆNH : TỪ BẾN CẢNG NHÀ RỒNG ĐẾN CHÂN TRỜI MỚI

CUỘC DẤN THÂN ĐỊNH MỆNH: TỪ BẾN CẢNG NHÀ RỒNG ĐẾN CHÂN TRỜI MỚI

Vào những năm đầu thế kỷ XX, Việt Nam chìm trong đêm tối của ách đô hộ. Các phong trào yêu nước của các bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh dù rất anh dũng nhưng đều lần lượt thất bại.

Chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành khi ấy đang là giáo viên tại trường Dục Thanh (Phan Thiết). Dù có cuộc sống ổn định, nhưng tâm trí anh không lúc nào nguôi ngoai câu hỏi: "Phải đi đâu và làm gì để cứu nước?". Anh nhận ra rằng, muốn đánh bại kẻ thù, phải hiểu rõ kẻ thù. Anh quyết định phải sang phương Tây, sang chính nước Pháp để xem họ làm thế nào, rồi trở về giúp đồng bào mình.

Trước khi đi, Nguyễn Tất Thành có một người bạn thân thiết tên là Lê (thường gọi là anh Tư Lê). Một buổi tối đi dạo bên bờ sông Sài Gòn, Thành hỏi bạn:

"Anh Lê ạ, anh có yêu nước không?"

Anh Lê ngạc nhiên đáp: "Tất nhiên là có chứ!" Nguyễn Tất Thành nói tiếp: "Tôi muốn sang Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng đi một mình cũng có điều mạo hiểm, anh muốn đi với tôi không?"

Anh Lê băn khoăn: "Nhưng lấy đâu ra tiền mà đi?" Ngay lập tức, Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay ra và dõng dạc nói:

"Đây, tiền đây! Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi."

Câu nói ấy đã trở thành huyền thoại, minh chứng cho ý chí sắt đá và tư duy thực tiễn của một bậc vĩ nhân tương lai. Tuy nhiên, vì lo sợ và không đủ can đảm, anh Lê đã không đi cùng. Nguyễn Tất Thành quyết định dấn thân một mình.

Ngày 5/6/1911, tại bến cảng Nhà Rồng (Sài Gòn), một chàng trai gầy gò với cái tên mới là Văn Ba đã xin vào làm phụ bếp trên con tàu buôn của Pháp mang tên Amiral Latouche-Tréville.

Công việc của anh Văn Ba vô cùng cực nhọc. Một ngày bắt đầu từ lúc 4 giờ sáng và kết thúc khi đêm muộn. Anh phải quét dọn, bưng bê, rửa bát đĩa và chăm sóc những lò than nóng rực dưới hầm tàu. Giữa cái nắng cháy da của biển khơi hay cái lạnh thấu xương khi tàu đi qua các đại dương, anh vẫn tranh thủ từng phút nghỉ ngơi để học ngoại ngữ và đọc sách.

Khi con tàu rời bến, nhìn dải đất hình chữ S dần xa mờ cuối chân trời, chắc hẳn trong lòng người thanh niên ấy là một nỗi buồn ly hương da diết, nhưng trên hết là một quyết tâm cháy bỏng: "Không tìm thấy tự do, nhất định không trở về."

Chuyến đi ấy dự định chỉ vài năm, nhưng hóa ra đã kéo dài tới 30 năm. Từ một phụ bếp, anh đã đi qua khắp các châu lục: từ Pháp sang Anh, sang Mỹ, qua châu Phi rồi tới Nga. Anh đã làm đủ nghề: quét tuyết, bồi bàn, thợ ảnh... để rồi tìm thấy ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, con đường cứu nước duy nhất cho dân tộc Việt Nam.

Phải đến mùa xuân năm 1941, người thanh niên Văn Ba năm nào — lúc này đã là nhà cách mạng lão luyện Hồ Chí Minh — mới đặt chân trở về mảnh đất quê hương tại cột mốc 108 (Pác Bó, Cao Bằng). Người cúi xuống hôn lên hòn đất quê hương, kết thúc hành trình 30 năm tìm đường cứu nước đầy gian khổ.