Cuốn nhật ký ngập tràn ánh trăng: Ngọn lửa không bao giờ tắt
Sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội, Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966. Khước từ lời mời ở lại trường làm giảng viên và những cơ hội làm việc ở tuyến sau an toàn, cô gái trẻ tuổi 24 mang theo nhiệt huyết tuổi thanh xuân xung phong vào chiến trường miền Nam khói lửa. Chị được phân công phụ trách một bệnh viện huyện dã chiến tại Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những vùng "chảo lửa" ác liệt nhất lúc bấy giờ, nơi bom đạn cày xới mỗi ngày.
1. Sứ mệnh giữa rừng sâu
Bệnh viện dã chiến thực chất chỉ là những lán trại ẩn sâu dưới tán rừng nguyên sinh. Tại đây, công việc của Thùy Trâm và các đồng nghiệp vô cùng gian khổ:
Thiếu thốn trăm bề: Thuốc men, dụng cụ y tế và lương thực đều khan hiếm. Có những ca phẫu thuật phải thực hiện dưới ánh đèn pin leo lét, thuốc tê không đủ, dụng cụ không được vô trùng hoàn toàn.
Tinh thần thép: Dù vóc dáng nhỏ bé, chị đã phải một mình đảm đương hàng loạt ca mổ phức tạp do chấn thương bom đạn, giành giật sự sống cho các thương binh từ tay tử thần. Chị thương yêu thương binh như ruột thịt, thường xuyên nhịn ăn, nhịn mặc để nhường phần cho bệnh nhân.
2. Những trang nhật ký ngập tràn ánh trăng và ngọn lửa
Giữa mùi thuốc súng và ranh giới sinh tử mong manh, Đặng Thùy Trâm giữ cho mình một tâm hồn vô cùng trong sáng và lãng mạn. Ban đêm, dưới ánh trăng rừng Trường Sơn, chị cặm cụi ghi chép lại những suy nghĩ vào hai cuốn sổ nhỏ.
Nhật ký của chị không chỉ có nỗi đau thương mất mát, mà còn tràn ngập tình yêu thương đồng chí, nỗi nhớ Hà Nội da diết, nhớ gia đình và khát vọng hòa bình cháy bỏng.
Chị viết về cái chết một cách bình thản, sẵn sàng đối mặt với sự hy sinh vì lý tưởng giải phóng dân tộc.
3. Giây phút hy sinh lẫm liệt
Ngày 22/06/1970, trong một trận càn quét quy mô lớn của quân đội Mỹ vào khu vực bệnh xá ở Ba Tơ (Quảng Ngãi), lực lượng của ta bị áp đảo hoàn toàn. Để bảo vệ thương binh và đồng nghiệp rút lui an toàn, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã dũng cảm ở lại, dùng súng CKC bắn trả quyết liệt để thu hút hỏa lực địch. Một viên đạn đã xuyên qua trán, kết thúc cuộc đời của người nữ bác sĩ kiên cường khi chị chưa kịp bước sang tuổi 28.
4. Lời dặn "Đừng đốt" và hành trình trở về
Sau trận càn, một sĩ quan quân báo Mỹ tên là Frederic Whitehurst đã nhặt được hai cuốn sổ nhật ký của chị. Khi định châm lửa đốt những tài liệu không có giá trị khai thác tình báo, người phiên dịch của ông là Nguyễn Trung Hiếu đã cản lại và nói một câu lịch sử:
"Đừng đốt, bản thân trong đó đã có lửa!"
Bị ám ảnh bởi câu nói đó và sau khi đọc được những dòng tâm sự đầy nhân văn của chị, Frederic đã quyết định lưu giữ cuốn nhật ký suốt 35 năm. Đến năm 2005, cuốn nhật ký mới được trao trả lại cho gia đình liệt sĩ tại Hà Nội. Cuốn sách sau đó được xuất bản với tên gọi "Nhật ký Đặng Thùy Trâm", gây chấn động không chỉ ở Việt Nam mà còn được dịch ra hàng chục ngôn ngữ trên thế giới, trở thành cầu nối hàn gắn vết thương chiến tranh.
