Cuốn sổ dưới hầm sâu

Trong chiếc ba lô cũ của cô gái trẻ luôn có một cuốn sổ nhỏ.

Bìa sổ màu xanh, đã sờn ở bốn góc.

Cô không viết nhật ký mỗi ngày.

Cô chỉ viết tên.

Tên của những người cô từng gặp.

Những người lính bị thương được đưa về trạm.

Những người đồng đội cùng cô làm nhiệm vụ.

Và đôi khi, cả những người mà cô biết mình sẽ không bao giờ gặp lại.

Cô là một y tá quân y.

Những ngày đầu ra chiến trường, cô vẫn còn rất trẻ.

Cô từng nghĩ công việc của mình chỉ là băng bó vết thương và chăm sóc thương binh.

Nhưng chiến tranh dạy cô rằng có những vết thương không thể chữa bằng thuốc.

Có những người lính chỉ còn đủ sức nói một câu cuối cùng:

“Chị ơi, nếu tôi không qua khỏi, nhờ chị báo về nhà…”

Cô luôn gật đầu.

“Được.”

Rồi cô ghi địa chỉ vào cuốn sổ.

Một buổi tối, một người lính trẻ được đưa vào trạm.

Anh bị thương nặng.

Trong lúc cô băng bó, anh liên tục gọi:

“Mẹ…”

Cô hỏi:

“Nhà em ở đâu?”

Anh cố nói.

Cô cúi xuống thật gần để nghe.

Rồi cô ghi địa chỉ vào cuốn sổ.

Anh nhìn cô:

“Chị nhớ giúp em nhé.”

“Chị nhớ.”

Anh nhắm mắt.

Một lúc sau, bàn tay anh không còn cử động.

Cô ngồi lặng bên cạnh.

Rồi mở cuốn sổ.

Cô viết tên anh thật chậm.

Bên cạnh cái tên ấy là một dòng nhỏ:

“Nhớ mẹ.”

Những ngày sau đó, cuốn sổ ngày càng dày.

Mỗi trang là một cái tên.

Mỗi cái tên là một cuộc đời.

Có người thích hát.

Có người có một đứa con nhỏ.

Có người chưa kịp cưới.

Có người chỉ mong được trở về ăn bữa cơm với mẹ.

Cô ghi tất cả.

Bởi cô sợ nếu không ghi, một ngày nào đó những cái tên ấy sẽ bị thời gian cuốn mất.

Một đêm, bom đánh trúng khu vực gần trạm.

Mọi người chạy xuống hầm.

Cô ôm theo túi thuốc và cuốn sổ.

Một tiếng nổ rất lớn.

Đất đá rơi xuống.

Mọi thứ tối sầm.

Khi ánh sáng trở lại, căn hầm đã bị sập một phần.

Cô bị thương ở tay.

Nhưng việc đầu tiên cô làm là tìm cuốn sổ.

Nó nằm dưới một mảng đất.

Cô đào lên.

Bìa sổ đầy bùn.

Cô ôm nó vào ngực.

Một người đồng đội hỏi:

“Sao chị quý cuốn sổ ấy thế?”

Cô đáp:

“Vì trong này có rất nhiều người.”

Nhiều năm sau chiến tranh.

Cô trở về quê.

Mái tóc ngày nào đã bạc.

Cuốn sổ vẫn còn.

Bìa đã cũ đến mức gần như không còn màu xanh.

Nhưng những cái tên bên trong vẫn đọc được.

Cô bắt đầu tìm người thân của những người đã nằm lại.

Có gia đình cô tìm được.

Có gia đình không còn ai.

Có địa chỉ đã thay đổi.

Có ngôi nhà không còn tồn tại.

Nhưng cô vẫn đi.

Mỗi lần tìm được một gia đình, cô lại lấy cuốn sổ ra.

“Ngày ấy, anh ấy có nhắc đến nhà.”

Và cô kể lại những câu chuyện mà mình còn nhớ