Cựu chiến binh Lê Văn Trí

Chiến tranh không chỉ có tiếng súng, mà còn có những kỷ niệm mà chú mang theo suốt cả đời. Hôm nay, chú muốn kể cho các cháu nghe một câu chuyện xảy ra ở phum Tà Rưng, tỉnh Kampong Cham – nơi chú từng đóng quân trong những năm giúp nhân dân Camphuchia.

Ngày đầu tiên đơn vị chú đến phum Tà Rưng, cảnh tượng khiến ai cũng lặng người. Những ngôi nhà cháy dở, mái tranh sụp xuống; sân chùa không một bóng người. Tàn quân Khmer Đỏ vừa rút đi, bỏ lại một ngôi làng trống rỗng, tan hoang.

Chú cùng đồng đội vừa dựng lán vừa cảnh giới. Bỗng nhiên, từ một căn nhà ở góc phum, có tiếng động rất nhỏ. Chú và anh em tiến lại gần. Trong góc nhà tối, một bé gái chừng 8–9 tuổi co ro, trên tay ôm một chiếc vòng tre cũ kỹ. Con bé sợ hãi đến mức không khóc nổi, chỉ nhìn chúng chú bằng đôi mắt đỏ hoe.

Anh Chính – tiểu đội trưởng – ngồi xuống, đưa chai nước rồi nói bằng chút tiếng Khmer mà chúng chú học được: “Đừng sợ… chúng tôi là bộ đội Việt Nam… đến để giúp dân.” Con bé nhìn chúng chú thật lâu, rồi mới dám uống một ngụm nhỏ. Tên bé là Sô-Ma.

Từ hôm đó, Sô-Ma theo chú như cái bóng. Cô bé dần cười trở lại, dạy chúng chú nói tiếng Khmer, còn chú dạy bé hát câu “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” – dù bé chẳng hiểu nghĩa, nhưng rất thích.

Mỗi khi rãnh, bé lại ngồi sát bên chú, lôi chiếc vòng tre ra ngắm nghía. Thấy chú nhìn, bé nói nhỏ bằng tiếng Khmer: “Vòng của mẹ… mẹ cho con để nhớ…”. Chú nghe mà nghèn nghẹn trong lòng. Chiến tranh đã cướp mất quá nhiều thứ ở vùng đất này.

Một đêm, khi cả đơn vị đang ngủ thì tiếng súng vang lên dữ dội. Khmer Đỏ quay lại tập kích phum Tà Rưng. Chú vừa khoác súng vừa chạy ra ngoài thì thấy Sô-Ma đứng run lẩy bẩy. Chú chỉ kịp hét: “Vào trong! Nằm xuống!”. Rồi lao theo đơn vị ra trận địa.

Trận đánh diễn ra chớp nhoáng nhưng vô cùng nguy hiểm. Địch lợi dụng đêm tối để bao vây. Đạn bay đỏ cả bầu trời. Chú và anh em chiến đấu quyết liệt để giữ được phum, không để dân làng nào bị thương.

Đến gần sáng, đơn vị mới đẩy lui được địch. Khi chạy về căn nhà nơi Sô-Ma trú, chú thấy bé ôm chiếc vòng nhưng tay run bần bật. Vừa thấy chú, bé òa khóc nức nở. Chú chỉ biết quỳ xuống, ôm lấy bé như ôm chính đứa em của mình.

Vài tuần sau, an ninh khu vực ổn định, dân làng tản cư bắt đầu quay trở về. Một buổi sáng, chú thấy một người phụ nữ Khmer nhận lại Sô-Ma. Đó là mẹ bé – sống sót sau khi chạy khỏi trận càn. Hai mẹ con ôm nhau khóc như mưa.

Buổi chia tay đơn vị, Sô-Ma cầm chiếc vòng tre bước đến đưa cho chú. Chú lắc đầu: “Con giữ đi, đó là kỷ vật của mẹ” nhưng Sô-Ma nhẹ nhàng nói bằng tiếng Khmer, nét mặt rất kiên quyết: “Mẹ nói… nhờ các chú con mới còn sống. Con tặng chú… để chú nhớ phum Tà Rưng”. Chú nghẹn lời, chỉ biết cúi xuống xoa đầu bé. Chiếc vòng tre nhỏ bé ấy theo chú suốt những năm tháng còn lại trên chiến trường, rồi theo chú về Việt Nam, đến tận bây giờ vẫn còn nằm trong ngăn tủ gỗ cũ của chú.

Các cháu thân mến!

Chiến tranh có đau thương, mất mát… nhưng cũng có những tình người ấm áp, vượt qua cả biên giới, vượt cả khác biệt ngôn ngữ và màu da.

Chú mong rằng: Các cháu biết trân trọng hòa bình, biết yêu thương, giúp đỡ nhau và hiểu rằng tình người luôn là điều đẹp nhất, dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, bởi nếu không có lòng nhân ái, không có sự giúp đỡ lẫn nhau, thì chú – và cả Sô-Ma – đã không còn ngồi đây để kể câu chuyện này hôm nay.