Đại đội 915 - Khi tuổi hai mươi hóa thành bất tử

Ký ức đêm 24/12/1972

Mùa đông năm 1972, trong những ngày tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, chiến dịch Linebacker II - Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không của Mỹ đánh phá vào Miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên và nhiều địa bàn trọng yếu. Tại Thái Nguyên, ga Lưu Xá khi ấy được coi là “cảng cạn” tiếp nhận, tập kết vũ khí, hàng hóa, vật tư và luân chuyển vào chi viện cho chiến trường Miền Nam. Do đó, đây trở thành một trong những địa bàn đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ trong 12 ngày đêm phá hoại miền Bắc bằng B-52. Trong những ngày cuối năm 1972, hàng hóa viện trợ bị ùn tắc tại đây, đặt ra yêu cầu cấp bách là phải nhanh chóng giải phóng hàng hóa, đảm bảo tuyến vận tải không bị gián đoạn.

Đại đội 915 được thành lập để làm nhiệm vụ tu sửa hệ thống đường giao thông và luân chuyển vũ khí, hàng hóa tại ga Lưu Xá, gồm có hơn 102 cán bộ, đội viên đều rất trẻ, chưa lập gia đình, chỉ từ 17 đến 25 tuổi. Từ nửa cuối tháng 12/1972, Mỹ mở cuộc tập kích nhằm hủy diệt tiềm lực kinh tế, quốc phòng của miền Bắc, hạn chế chi viện cho miền Nam, Thái Nguyên trở thành điểm đánh phá ác liệt, tổn thất lớn về người và cở sở kinh tế, hạ tầng, nhưng Ðại đội 915 vẫn kiên cường bám trụ làm nhiệm vụ, với tinh thần "Tất cả vì tiền tuyến", "Tất cả vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước".

Sáng ngày 24/12/1972, Đại đội 915 nhận lệnh khẩn cấp giải tỏa hàng hóa tại ga Lưu Xá. Biết rõ nơi đây có thể trở thành mục tiêu của bom đạn bất cứ lúc nào nhưng những người thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi vẫn không ngần ngại, bất chấp nguy hiểm thực hiện nhiệm vụ được giao. Giữa tiếng máy bay, tiếng bom và những quầng bụi hàng hóa, các anh, các chị thanh niên xung phong vẫn miệt mài bốc dỡ, vận chuyển, giải phóng hàng trăm tấn lương thực, vật tư. Khi ấy, không ai nghĩ đó là ngày cuối cùng của cuộc đời mình.

Khoảng 19 giờ 15 phút cùng ngày, khi công việc vừa hoàn thành, các cán bộ, đội viên Đại đội 915 trở về hầm trú ẩn và chuẩn bị dùng bữa tối. Trong khoảnh khắc tưởng như đã được nghỉ ngơi sau một ngày dài căng thẳng, máy bay B-52 của Mỹ bất ngờ trút mưa bom xuống khu vực ga Lưu Xá, một quả bom đã đánh trúng khu vực hầm trú ẩn của Đội 91. 60 cán bộ, đội viên Đại đội 915 đã mãi mãi nằm lại nơi đây. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ, hoài bão còn dang dở, những lời hẹn chưa kịp thực hiện và cả một tương lai chưa kịp gọi tên.

Nơi lưu giữ ký ức “thời hoa lửa”

Sự hy sinh của 60 cán bộ, đội viên Đại đội 915 là một trong những tổn thất lớn của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hầu hết các anh chị là người dân tộc thiểu số đến từ nhiều miền quê của Thái Nguyên, Bắc Kạn. Họ là những chàng trai, cô gái đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời đã gác lại tình yêu, gia đình và những dự định tương lai để lên đường làm nhiệm vụ.

Ngày nay, Khu di tích lịch sử quốc gia Đại đội 915 thuộc tổ 8 phường Gia Sàng, tỉnh Thái Nguyên đã được trùng tu, trở thành nơi lưu giữ ký ức về một thời hoa lửa. Tấm bia đá ghi tên 60 anh hùng liệt sĩ cùng những hiện vật giản dị như chiếc áo chần bông, cuốn sổ tay, chiếc ca uống nước... tưởng như nhỏ bé nhưng lại mang trong mình câu chuyện về một thế hệ sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc.

60 người con tuổi mười tám, đôi mươi đã nằm lại nhưng ngọn lửa của tuổi trẻ vẫn còn cháy mãi nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, của độc lập và tự do.