“Đại đội Anh Đệ - Tuấn Sơn”

Tuy lấy ngày truyền thống ra đời Trung đoàn 52 Tây Tiến là 27.2.1947, nhưng Ban Liên lạc cựu chiến binh Tây Tiến cũng xác định đơn vị vũ trang được cử đi Tây Tiến đầu tiên là “Đội vũ trang trinh sát miền Tây”, do các ông: Nguyễn Anh Đệ, Tuấn Sơn và Lâm Ngọc chỉ huy mà nòng cốt là “Đại đội Anh Đệ - Tuấn Sơn”.

Sau khi nhận nhiệm vụ, đơn vị “Đội vũ trang trinh sát miền Tây” lên đường. Từ Lương Sơn, đoàn tiến theo đường núi lên Pheo, qua bến đò Ngọc, vượt sông Đà sang thị xã Hòa Bình, lên Mộc Châu và dừng chân ở Bản Vặt (Mộc Châu - Sơn La). Tại đây, ngày 7.10.1945, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Chiến khu 2 Lê Hiến Mai nhận được tin quân Pháp đã chiếm đóng thị xã Sầm Nưa (Lào), lập các đồn Sốp Hào, Sốp Bau, Mường Hằng. Nhận định đây là mối đe dọa trực tiếp đối với mé tây nam Sơn La, nhất là huyện Mộc Châu, vì nếu từ Sầm Nưa quân Pháp đánh thọc sang chiếm được Mộc Châu thì Sơn La sẽ bị cô lập; sau khi báo cáo về Trung ương xin ý kiến chỉ đạo, ông Lê Hiến Mai lệnh cho “Đội vũ trang trinh sát miền Tây” sang Lào thực hiện nhiệm vụ quốc tế.

Nghe tin bộ đội Việt Nam đang trên đường tiến đến, quân Pháp ở Sầm Nưa liền cầu cứu viện binh. Quân cứu viện không tới, quân Pháp ở Sầm Nưa bỏ chạy lên Luông Pha Băng. Các ông Nguyễn Anh Đệ và Tuấn Sơn nhanh chóng tiến vào thị xã Sầm Nưa đóng quân thành ba điểm để bảo vệ thị xã. Sau khi ổn định đóng quân tại Sầm Nưa, sáng 19.10.1945, các chiến sĩ “Đội vũ trang trinh sát miền Tây” tổ chức truy kích địch.

19 giờ 30 phút ngày 20.10.1945, “Đại đội Anh Đệ - Tuấn Sơn” đuổi kịp lực lượng quân Pháp rút chạy ở Mường Láp, tỉnh Hủa Phăn (Lào), cách Sầm Nưa 60 km. Mường Láp là một bản nhỏ, địa hình tương đối hẹp, thực dân Pháp bắt dân trong bản tập trung làm bia đỡ đạn cho chúng. Để tránh thương vong cho dân, “Đại đội Anh Đệ - Tuấn Sơn” chủ trương đánh nghi binh và đã thắng lớn. Chiến thắng vang dội ở Mường Láp là thành tích nổi bật của “Đại đội Anh Đệ - Tuấn Sơn”, vừa tiếp nối truyền thống đánh thắng trận đầu khi ra quân vừa thu về rất nhiều vũ khí, chiến lợi phẩm.

Trưởng ban Đối ngoại CHDCND Lào (thứ tư từ phải sang) tiếp đoàn Ban Liên lạc cựu chiến binh Tây Tiến tại Viên Chăn. Ảnh: Tư liệu Ban liên lạc cựu chiến binh Tây Tiến