Đại đội C14

Ngày 12/12/1971

Đài thông tin 15 Woat.

Sau một ngày nghỉ ngơi, làm quen với đơn vị mới, sáng nay thủ trưởng Ngoạn trực tiếp dẫn chúng tôi tới một khu đồi. Ở đó, dưới tán cây rậm rạp, có một giàn dây thép chằng chịt được ngụy trang khéo léo bằng những dây leo rừng. Thủ trưởng nói: Đây là đài thông tin 15 oát, các cậu đến đây hỗ trợ đạp máy phát điện khi đài làm việc, chờ có lệnh di chuyển.

Người tiếp nhận chúng tôi là một thanh niên cao, trắng, khuôn mặt hơi dài, giọng nói Hà Nội nhẹ và vui. Anh tự giới thiệu: Mình là Học, phụ trách đài 15 oát, nhà ở Bát Tràng, Hà Nội. Hai lăm tuổi, chưa vợ, chưa người yêu! Chúng tôi hỏi: Ôi anh đẹp trai thế sao lại chưa có người yêu? anh chỉ cười trừ. Mấy anh em chúng tôi càng được đà: “ Anh đẹp trai thế này mà chưa người yêu thì Hà Nội chắc… mất điện từ lâu rồi!” Anh Học xua tay: “Không phải! Lúc về phép, bố mẹ cũng dục lấy vợ. Cũng có vài cô để ý, nhưng các cô bảo: - Anh đi bộ đội suốt ngày ôm cái đài 15 oát, thế bao giờ mới ôm được… người ta?”. Cả bọn phá lên cười.

Anh Học cười hiền, dáng điệu thư sinh, nói năng nhỏ nhẹ. Anh kể, trước khi nhập ngũ, anh mới học hết lớp 10/10 ở trường phổ thông Bát Tràng. Ngày đầu vào quân đội, ai cũng nghĩ anh hợp làm văn thư hay y tá hơn là lính chiến. Nhưng duyên số lại đưa anh vào lớp đào tạo thông tin điện báo.

Chúng tôi hỏi: Nghề này có khó không anh? Anh nói: Mình nhớ những buổi học đầu tiên, còn chưa phân biệt được máy phát với máy thu, chỉ biết ngồi nghe tiếng “tạch tè… tạch… tạch te…” như tiếng gõ cửa của thế giới bí ẩn. Rồi học Morse, học gõ teletype, học cả cách hàn mối dây, chỉnh tần số, giữ điện áp. Còn ngây ngô với nghề chúng tôi hỏi anh: sao bọn em nghe chỉ thấy tiếng tạch tè mà anh viết ra được ? Anh nói: hồi mới anh cũng như các em thôi! Rồi phải học, học mãi ren mãi cũng quen thôi. Mới vào nghề, tối nào cũng luyện bản mã Morse để nhớ khi chuyển tiếng Việt ra mã, rồi từ mã ra tiếng Việt. Không nhớ thì phải soi đèn pin để học. Lại phải học gõ nhịp tạch (dấu chấm), tè là có độ dài bằng ba lần dấu tạch, học đánh nhịp bằng đầu bút chì, thuộc từng chuỗi chấm gạch. Nghe mãi thành quen, sau này chỉ cần một tiếng phát là biết họ gửi là biết chữ gì. Mỗi tín hiệu là một chữ, mà mỗi chữ là gắn liên với một mệnh lệnh chỉ thị nên không được phép sai.

Đúng là quá nể! Từ cậu học trò Hà Nội thư sinh, qua tháng năm rèn luyện, anh đã trở thành người đài trưởng, vừa giỏi kỹ thuật, vừa giữ kỷ luật nghiêm mà vẫn vui tính, cởi mở.

Anh Học nhanh chóng hướng dẫn chúng tôi thao tác ngồi đạp xe mô-tơ để phát điện cho máy. Đài phát hoạt động theo giờ quy định, dài ngắn tùy lượng tin phải gửi. Cạnh đó, một hầm nhỏ có tấm biển đỏ đề dòng chữ “Không phận sự miễn vào”. Anh Học giải thích: đó là hầm làm việc riêng của cán bộ cơ yếu, nơi soạn và giải mã điện, tuyệt đối không ai được phép bén mảng tới.

Trong lúc nghỉ tay, anh vừa kiểm tra máy vừa nói chuyện. Thỉnh thoảng, tiếng “tạch tè… tạch… tạch te…” vang lên khô khan từ bàn phím gõ (teletype), xen lẫn tiếng ù rè của máy phát, nghe như nhịp tim của cả đơn vị. Trên bàn máy, ánh đèn đỏ nhỏ bằng hạt đỗ nhấp nháy đều đều, phản chiếu lên khuôn mặt tập trung của anh Học. Mỗi dòng điện tín đi qua là một mạch sống truyền về hậu phương, mang theo mệnh lệnh, tin chiến thắng hay đôi khi chỉ là vài chữ báo an. Ai nấy đều im lặng, chỉ còn tiếng máy và tiếng đạp mô-tơ đều đặn vọng lên, trang nghiêm, bí ẩn mà cũng thân thuộc lạ thường.

Thoạt đầu, chúng tôi tưởng công việc chỉ đơn giản là đạp, nhưng càng làm mới thấy chẳng dễ chút nào. Những vòng quay nặng dần, phải giữ đều và bền suốt 15 đến 20 phút thậm trí dài hơn mỗi phiên. Khi người đạp nghỉ, một người khác phải quay tay tạm thời để máy không ngừng. Vất vả thế nhưng ai nấy đều cố gắng, coi như thử sức tuổi hai mươi.

Cuối buổi, khi chuyện trò thân mật hơn, biết chúng tôi là lính mới bổ sung cho đơn vị đo đạc, anh Học giới thiệu: C14 có ba trung đội: trinh sát, trắc địa, thông tin, và vài bộ phận nữa như kế toán-tác xạ, hậu cần, anh nuôi... C14 phục vụ trực tiếp cho chỉ huy trung đoàn nên còn gọi là đại đội chỉ huy. Trung đội trắc địa và trinh sát đã lên đường trước, thông tin và một số bộ phận khác đang chờ lệnh. Đài thông tin này thuộc trung đoàn, chúng tôi đảm nhiệm liên lạc chỉ huy toàn tuyến. Nghe anh giải thích ngắn gọn mà dễ hiểu, lính mới chúng tôi cũng hình dung được phần nào nhiệm vụ của mình. Còn đại đội phó Ngoạn, thấy có vẻ nghiêm và bí ẩn ghê.

Chúng tôi ra về, thật ấn tượng với buổi đầu tiếp xúc với người anh, chàng trai Hà Nội đẹp trai, làm việc nghiêm túc nhưng giản dị, thân tình, một chàng trai Hà Nội giầu nghị lưc, vươn lên từ cậu học sinh lớp 10 để trở thành mẫu hình của người lính thông tin: lặng lẽ, kiên trì, giỏi nghề, giữ cho mạch liên lạc của đơn vị không bao giờ tắt.