ĐẠI TÁ ĐỖ VĂN MẾN - NGƯỜI CHỈ HUY CỦA LỜI THỀ GIỮ THÀNH CỔ

Năm 1972, trong chiến dịch ác liệt tại Thành cổ Quảng Trị, ông Đỗ Văn Mến giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn K3 – Tam Đảo, đơn vị thuộc lực lượng bộ đội địa phương tỉnh Quảng Trị. Khi nhận nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ, ông thay mặt toàn tiểu đoàn tuyên thệ với cấp trên một lời thề nổi tiếng:

“K3 Tam Đảo còn – Thành cổ Quảng Trị còn.”

Lời thề ấy không chỉ là quyết tâm chiến đấu mà còn trở thành mệnh lệnh danh dự của cả đơn vị. Từ đó, mỗi chiến sĩ K3 bước vào trận địa với ý chí sẵn sàng hy sinh để giữ vững thành cổ, không cho đối phương cắm cờ lên bờ thành.

Tháng 7-1972, Đại tá Đỗ Văn Mến là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, được trên giao nhiệm vụ chỉ huy đơn vị chốt giữ phía Đông Bắc Thành cổ. Từ ngày 10-7-1972, kẻ địch dùng nhiều loại bom, pháo và hỏa lực của xe tăng bắn phá dữ dội vào trận địa suốt ngày đêm. Chúng tổ chức nhiều đợt tấn công ở cấp đại đội và tiểu đoàn.

Trong suốt 81 ngày đêm, khu vực Thành cổ phải hứng chịu lượng bom đạn khổng lồ. Địch liên tục ném bom, pháo kích và mở nhiều đợt tấn công nhằm tái chiếm Quảng Trị. Mặt đất rung chuyển, khói lửa bao phủ cả bầu trời, nhiều công sự bị đánh sập, nhiều chiến sĩ hy sinh ngay trong hầm chiến đấu. Giữa hoàn cảnh khốc liệt ấy, Tiểu đoàn trưởng Đỗ Văn Mến luôn có mặt ở những vị trí nguy hiểm nhất để chỉ huy và động viên bộ đội. Ông cùng cán bộ đơn vị đi từng chốt chiến đấu, kiểm tra trận địa, giữ vững tinh thần cho chiến sĩ trong những ngày đêm bom đạn dội xuống không ngừng.

Dưới sự chỉ huy của ông, Tiểu đoàn K3 đã chiến đấu hàng trăm trận lớn nhỏ, kiên cường giữ vững trận địa và góp phần bẻ gãy nhiều đợt tiến công của đối phương vào Thành cổ. Cuộc chiến kéo dài khiến quân số của tiểu đoàn bị tổn thất nặng nề. Ngày 16-9-1972, khi quân số của Tiểu đoàn bị thương vong gần hết chỉ còn lại hơn 10 đồng chí cũng là lúc K3 được lệnh rời khỏi Thành, kết thúc chiến dịch 81 ngày đêm chiến đấu, bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Sự hy sinh to lớn của các chiến sĩ K3 – Tam Đảo đã được lịch sử ghi nhận. Ngày 23-9-1973, Tiểu đoàn 3 Tỉnh đội Quảng Trị đã được Chính phủ Cách mạng Lâm thời Miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân.

Riêng ông Đỗ Văn Mến, Đồng chí Đỗ Văn Mến sau khi rời Thành cổ tiếp tục tham gia chiến đấu trên những chiến trường khác cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Về nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, ông vẫn luôn giữ trong mình phẩm chất của người lính Cụ Hồ, với lời thề của K3 năm xưa. Năm 2009, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chỉ huy chiến đấu và trực tiếp chiến đấu trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Điều đáng trân trọng là khi nhận danh hiệu cao quý này, ông luôn khẳng định:
“Đây là thành tích của tất cả đồng đội tôi, những người còn sống và những người đã nằm lại ở Thành cổ.” Với suy nghĩ đó, ông còn gửi lại bằng khen và kỷ vật tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam để vinh danh tập thể những người lính K3 – Tam Đảo đã chiến đấu và hy sinh.

Ông qua đời năm 2017, để lại trong lòng gia đình và đồng đội hình ảnh một người lính kiên cường, tận tụy và giàu nghĩa tình. Cuộc đời và chiến công của Đại tá Đỗ Văn Mến là minh chứng sống động cho tinh thần của một thế hệ đã sống trọn tuổi trẻ trong khói lửa chiến tranh. Họ ra đi khi đất nước cần, mang theo lý tưởng cao đẹp: chiến đấu để giành độc lập, tự do cho Tổ quốc. Những người lính như Đỗ Văn Mến và đồng đội của ông đã viết nên bản hùng ca bất tử tại Thành cổ Quảng Trị. Họ đã biến mảnh đất nhỏ bé bên dòng Thạch Hãn thành biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu và sự hy sinh của biết bao con người trong “thời hoa lửa” ấy. Nhắc đến họ là nhắc đến một thế hệ anh hùng – những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập của Tổ quốc. Và chính từ những câu chuyện như của Đại tá Đỗ Văn Mến, thế hệ hôm nay càng hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình, để thêm trân trọng lịch sử và tiếp bước xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.