ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP VỚI THÁI NGUYÊN (CHƯƠNG 2 – PHẦN 4): TỪ BẢO BIÊN RA ĐÔNG KHÊ

Tháng 6 năm 1950, đứng trước yêu cầu phá thế bao vây của thực dân Pháp đối với căn cứ địa Việt Bắc, Thường vụ Trung ương Đảng quyết định mở một chiến dịch quy mô lớn trên tuyến biên giới Việt – Trung, mang mật danh Chiến dịch Lê Hồng Phong II, sau này đi vào lịch sử với tên gọi Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950. Ngày 25 tháng 7 năm 1950, Đảng ủy Mặt trận và Bộ Chỉ huy chiến dịch được thành lập, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được chỉ định làm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng kiêm Chính ủy chiến dịch; Thiếu tướng Hoàng Văn Thái, Tổng Tham mưu trưởng, làm Tham mưu trưởng chiến dịch.

Trước khi Đại tướng lên đường ra mặt trận biên giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn một câu nói đanh thép, thể hiện tầm quan trọng đặc biệt của trận đánh: “Chiến dịch này hết sức quan trọng, chỉ được thắng không được thua!”. Ngày 3 tháng 8 năm 1950, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có mặt tại sở chỉ huy chiến dịch ở Tả Phầy Nưa để trực tiếp nghe báo cáo phương án tác chiến. Sau khi đích thân đi trinh sát thực địa khu vực thị xã Cao Bằng, ông đã có một quyết định táo bạo và đầy bản lĩnh: thay đổi phương án ban đầu, chuyển hướng đột phá từ Cao Bằng sang Đông Khê – nơi yếu hơn nhưng lại hiểm yếu hơn về mặt chiến lược, để thực hiện lối đánh “đánh điểm, diệt viện”.

Sáng sớm ngày 16 tháng 9 năm 1950, quân ta nổ súng tiến công cứ điểm Đông Khê, mở màn cho 29 ngày đêm chiến đấu ác liệt kéo dài đến 14 tháng 10. Đây cũng là chiến dịch huy động lực lượng lớn nhất từ trước đến thời điểm đó, với hơn 120.000 dân công các dân tộc Việt Bắc tham gia phục vụ, đóng góp hơn 1,7 triệu ngày công để bảo đảm hậu cần cho gần ba vạn quân ra trận. Đáng chú ý, để phối hợp và chia lửa với mặt trận chính, quân và dân Thái Nguyên đã trực tiếp đánh bại cuộc hành quân càn quét mang tên Phô-cơ mà thực dân Pháp mở ra nhằm đánh vào hậu phương của ta ngay trong thời gian diễn ra chiến dịch.

Chiến thắng Biên giới Thu Đông 1950 đã làm phá sản kế hoạch Rơ-ve của Pháp, khai thông tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, đưa cuộc kháng chiến của ta bước sang một giai đoạn mới: từ chiến tranh du kích tiến lên chiến tranh chính quy. Với người dân Thái Nguyên, đây cũng là dấu mốc đầu tiên cho thấy mảnh đất hậu phương của mình đã trở thành bệ phóng cho một chiến thắng có ý nghĩa bước ngoặt của cả dân tộc.