ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP VỚI THÁI NGUYÊN (CHƯƠNG 3 - PHẦN 1): NGƯỜI RA ĐI TỪ KHUÔN TÁT

Ngày 5 tháng 1 năm 1954, tại lán Khuôn Tát, xã Phú Đình, huyện Định Hóa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đến chào Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi lên đường ra mặt trận Điện Biên Phủ. Thay mặt Bộ Chính trị, Bác trao cho ông một quyền hạn đặc biệt: “Tổng Tư lệnh ra mặt trận, Tướng quân tại ngoại! Trao cho chú toàn quyền. Có vấn đề gì khó khăn, bàn thống nhất trong Đảng ủy, thống nhất với cố vấn thì cứ quyết định rồi báo cáo sau”. Khi hai người chia tay nhau bên con suối nhỏ, Bác còn dặn thêm một câu mà Đại tướng ghi nhớ suốt cuộc đời cầm quân của mình: “Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng, không đánh”.

Rời Định Hóa hôm ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp mang theo không chỉ trọng trách của cả một chiến dịch quyết định vận mệnh dân tộc, mà còn mang theo hình ảnh của một vùng đất đã cưu mang, che chở ông và Bộ Tổng Tư lệnh suốt sáu năm ròng. Bốn tháng sau, ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên nóc hầm tướng De Castries, khép lại 56 ngày đêm chiến đấu và mở ra một trang sử mới cho dân tộc Việt Nam.

Chiến thắng ấy, như chính Đại tướng và các nhà nghiên cứu quân sự sau này khẳng định, không chỉ là chiến công của những người lính ngoài mặt trận, mà còn là kết tinh của cả một hậu phương Việt Bắc – trong đó Thái Nguyên giữ vị trí trung tâm với vai trò là nơi đặt Bộ Tổng Tư lệnh, nơi huấn luyện bộ đội, nơi cung cấp dân công và lương thực cho suốt chuỗi chiến dịch từ Biên giới, Hòa Bình, Tây Bắc cho đến Điện Biên Phủ. Trong các trang hồi ký về sau như “Điện Biên Phủ – Điểm hẹn lịch sử”, Đại tướng đã nhiều lần nhắc lại vai trò không thể thay thế của căn cứ địa Việt Bắc, trong đó Định Hóa – Thái Nguyên là một mắt xích trọng yếu, nơi mọi kế hoạch tác chiến lớn được cân nhắc, tính toán trước khi trình lên Bác Hồ và Bộ Chính trị.

Sự gắn bó ấy không dừng lại ở một chiến thắng đã qua. Nó trở thành một phần ký ức mà Đại tướng mang theo suốt phần đời còn lại – ký ức về những nếp nhà sàn, những con suối, những gương mặt đồng bào Tày, Nùng đã từng che chở ông trong những năm tháng gian khó nhất. Và chính từ ký ức ấy, mối duyên giữa vị Tổng Tư lệnh và mảnh đất Thái Nguyên không hề khép lại sau ngày toàn thắng, mà còn tiếp tục trong suốt gần sáu mươi năm sau đó, qua những lần ông trở lại thăm, qua những dòng hồi ký, và qua tình cảm bền chặt mà cả hai phía – vị tướng và nhân dân một tỉnh trung du – vẫn luôn dành cho nhau.